مرور کامل ضوابط آسانسور مقررات ملی ( 77 نکته )

77 نکته بررسی شده در این مطلب خلاصه ای است از ضوابط آسانسور مقررات ملی، طبق ویرایش سال 1392 مبحث پانزدهم  که البته تمرکز آن بیشتر بر کاربردی بودن است و کمتر به مباحث محاسباتی پرداخته شده است،برای دیدن همه مباحث مقررات ملی میتوانید به صفحه مقررات ملی سایت  ما مراجعه نمایید. ضوابط آسانسور مسکونی،حداقل فضای جلوی آسانسور،حداقل ابعاد آسانسور،جدول ابعاد چاله آسانسور و …. جزو مطالبی هستند که در این مطلب بیان شده اند.

راهنمای کار با خلاصه مبحث 15 مقررات ملی ساختمان : به دلیل اینکه این مطلب یکی از مطالب پرنکته و تخصصی و در موضوعات گسترده و گوناگونی است، برای دسترسی بهتر به این 77 سوال و نکته بر خلاف مطالب دیگر که شاخه و زیر شاخه داشت در اینجا هر ده سوال را به یک بخش تقسیم کردیم و در فهرست مطلب ، این نشانها را گذاشتیم . هر چند که با زدن دکمه Ctrl+F در مرورگر خود می توانید کلمه مورد نظرتان در این مطلب را جستجو کنید.

نکته 1 تا نکته  10

طبقه بندی ساختمانها از نظر ميزان تردد جمعيت آسانسور :

1-طبقه بندی ساختمانها از نظر آسانسور : 

• دسته اول: ترافيك سبك بدون داشتن زمان اوج ترافيك شامل كاربری های صنعتی، انبار و مخاطره آميز.
• دسته دوم: ترافيك متوسط بدون داشتن زمان اوج ترافيك شامل كاربری هاي مسكونی، هتل، خوابگاه و اداري كه داراي واحدهاي جدا از هم هستند.
• دسته سوم: ترافيك سنگين داراي زمان اوج ترافيك شامل كاربری های آموزشی- تربيتی، اداری- حرفه ای، كسبی- تجاری، تجمعی (سالن اجتماعات، سينما، تئاتر و … ) و آن دسته از كاربری های درمانی-مراقبتی كه دارای ترددهای زياد هستند (مانند بيمارستانها).
• دسته چهارم: ترافيـك خاص شامل كاربری درمانی- مراقبتی (مانند درمـانگاه ها، كلينيك هـا، بازداشتگاه ها و … ).

2- رعایت مبحث ۱۵ مقررات ملی ساختمان برای چه ساختمان هایی الزامی است؟

15-1-1-5 – رعايت اين مبحث براي كليه ساختمان هايي كه فرآيند اخذ پروانه ساختمان آنها تا تاريخ ابلاغ اين مقررات آغاز نشده است، الزامي ميباشد.

3- در چه شرایطی، نیاز به تجدید محاسبات مربوط به اسانسور است؟

15-1-1-6- تغییر اساسی در ساختمان ایجاد شود ( شامل و نه محدود به ):
– افزایش سطح
– افزایش تعداد طبقات
– تغییر کاربری
– تغییر محل آسانسورها

روال های قانونی مربوط به اسناد و مدارک : 

4- الزام به تحویل مدارک فنی و نقشه ها و مشخصات فنی آسانسور به کارفرما :

8-1-1-15 كليه اسناد، مدارك فني و نقشه هاي ساختماني، شامل جزييات كامل موقعيت، اطلاعات و مشخصات فني آسانسور، پلكان برقي يا پياده رو متحرك بايد در اختيار كارفرما يا بهره بردار (يا هر دو) قرار گيرد تا ضمن نگهداری از آنها براي تأييد مسئول امور ساختمان در شهرداري يا هر مقام قانوني ديگر ارائه گردد.

5- به روزرسانی مدارک فنی پس از تغییر :

9-1-1-15 ايجاد هر گونه تغيير پس از تحويل آسانسور بايد در نقشه ها اعمال و مدارك نگهداری شده بر اساس آن به روز شوند.

6- تحویل شناسنامه فنی آسانسور از سوی فروشنده :

11-1-1-15 آسانسور، پلكان برقي يا پياده رو متحرك بايد داراي شناسنامه فني و اطلاعاتي بوده و فروشنده اين اطلاعات را به همراه تجهيزات، تحويل بهره بردار يا مراجع قانوني ديگر نمايد. با استناد به اين مدارك، بازرسي، تحويل گيري، و يا هرگونه اقدام قانوني بعدي صورت خواهد پذيرفت.

7- طراحی تعداد، ظرفيت و نوع (مسافربر، باربر و…) آسانسورهاي ساختمان بر عهده کیست؟

1-1-2-15 طراح (معمار طراح) بايد تعداد، ظرفيت و نوع (مسافربر، باربر و…) آسانسورهاي ساختمان را در مراحل اوليه طراحي، تعيين و آنها را بر اساس اطلاعات به دست آمده و مقررات اين مبحث جانمايي كند. پيشبيني تمهيدات لازم متناسب با شرايط اقليمي به عهده طراح ميباشد.

8- تعبیه آسانسور در چه ساختمان هایی الزامی است؟

2-1-2-15 در ساختمانهاي با طول مسير قائم حركت بيش از 7 متر از كف ورودي اصلي (معمولا بيش از سه طبقه)، تعبيه آسانسور الزامي ميباشد. ( شکل 1)

تبصره: در ساختمانهاي غيرمسكوني طول مسير قائم حركت از كف پايينترين طبقه تا كف بالاترين طبقه محاسبه ميشود (شكل 2 ).

مطابق شكل 1و 2 حداكثر ارتفاع يا مسير اصلی حركت در ساختمانها كه به آسانسور نياز ندارد (محور) 7 متر تعيين شده است. اين اندازه برای ساختمانهای مسكونی از كف طبقه همكف (سطح ورودی يا ورودی پاركينگ) و براي ساختمانهای غير مسكونی از كف زير زمين محاسبه ميشود. بيش از اين اندازه نصب آسانسور اجباری است.

توضیحات:
1-دسترسی به تأسيسات در طبقه بام و يا در زيرزمين مسير حركت اصلی نخواهد بود.
2- در صورتيكه ساختمان دارای آسانسور باشد در موارد خاص به دلايل فنی حداكثر يك طبقه در مرتفعترين قسمت ساختمان و يك طبقه در پايينترين قسمت ساختمان مي تواند به آسانسور دسترسی نداشته باشد.

9- چه ساختمان هایی الزاما باید حداقل دو دستگاه آسانسور داشته باشند؟

3-1-2-15- در ساختمانهاي 8 طبقه يا ساختمانهاي با طول مسير حركت 28 متر و بيشتر از كف ورودي اصلي، بايد حداقل دو دستگاه آسانسور پيشبيني گردد، حتي اگر از نظر محاسبات تعداد و ظرفيت، يك دستگاه آسانسور كفايت نمايد.

10- چه ساختمان هایی الزاما باید حداقل يك دستگاه آسانسور مناسب حمل بيمار (برانكارد بر) داشته باشند؟

4-1-2-15 در كليه ساختمانهاي با طول مسير حركت بيش از 21 متر از كف ورودي اصلي، لازم است حداقل يك دستگاه آسانسور مناسب حمل بيمار (برانكارد بر) تعبيه شود. اين آسانسور بايد با يك علامت مخصوص قابل رؤيت مشخص شده و به كليه طبقات سرويس دهد.

 نکته 11 تا نکته  20

11- کدام آسانسورها و ساختمان ها باید قابليت حمل صندلي چرخدار  را داشته باشند؟

5-1-2-15 در ساختمانهايي كه وجود آسانسور الزامي ميباشد، بايد حداقل يكي از آسانسورها قابليت حمل صندلي چرخدار را دارا باشد. ( رجوع به نکته 8 همین مقاله )

12- الزامات آسانسور با قابليت حمل صندلي چرخدار چیست؟

9-1-2-15 آسانسورهايي كه قابليت حمل صندلی چرخدار را دارند بايد دارای الزامات زير باشند:
– حداقل ابعاد كابين 1400 در 1100 ميليمتر باشد؛
– حداقل عرض بازشو درِ كابين، 800 ميليمتر باشد؛
– مجهز به سيستم تراز طبقه مجدد باشد؛
– مجهز به دكمه باز ماندن درِ كابين بـراي مدت طولانی تر از زمان عـادی بستـه شـدن در باشد.

13- الزامات آسانسور با قابليت حمل بیمار (برانكارد بر)  چیست؟

10-1-2-15:
– حداقل ابعاد كابين2100 در  1100 ميليمتر باشد؛
– حداقل عرض بازشو درِ كابين 900 ميليمتر باشد؛
– مجهز به سيستم تراز طبقه مجدد باشد؛
– مجهز به دكمه باز ماندن درِ كابين براي مدت طولانی تر از زمان عادی بسته شدن در باشد.

14- الزامات آسانسور با قابليت حمل تخت بیمار (تخت بر)  چیست؟

11-1-2-15:
ـ حداقل ابعاد كابين 2400 در  1400ميليمتر باشد؛
ـ حداقل عرض و حداقل ارتفاع بازشو درِ كابين به ترتيب 1300 و 2100 ميليمتر باشد؛
ـ مجهز به سيستم كنترل سرعت ولتاژ و فركانس متغير باشد؛
ـ مجهز به سيستم تراز طبقه مجدد باشد؛
ـ مجهز به دكمه باز ماندن درِ كابين براي مدت طولانی تر از زمان عادی بسته شدن در باشد؛
ـ مجهز به كليد مخصوصي باشد كه آسانسور را در اختيار كاربران آموزش ديده قرار دهد؛
ـ مجهز به سيستم برق اضطراری باشد به گونه ای كه هنگام قطع برق، آسانسور را به نزديكترين طبقه هدايت نمايد.

مباحث مربوط به جانمایی آسانسور : 

15- حداكثر فاصله از درِ ورودی ساختمان يا آپارتمانها تا درِ آسانسور در هر طبقه چقدر می تواند باشد؟

15 1-1-2-2 – حداکثر 40 متر.

16- تا چه تعداد آسانسور را می توان در یک چاه قرار داد؟

15 3-1-2-2 در صورتيكه تعداد آسانسور سه دستگاه يا كمتر باشد می توان آنها را در يك چاه قرار داد. اگر تعداد آسانسور چهار دستگاه باشد بايد حداقل در دو چاه مجزا قرار گيرند و در صورتيكه بيش از چهار دستگاه باشند حداكثر چهار دستگاه آسانسور می توانند در يك چاه مشترك قرار گيرند.

17- آیا قرار ندادن آسانسور کنار اتاق خواب یا اتاق بیمار الزامی است؟

15 5-1-2-2- در هتلها، بيمارستان ها و ساختمانهای مسكونی لازم است براي جلوگيري از انتقال سر و صداي ناشی از عملكرد و حركت آسانسور تمهيدات لازم پيشبينی گردد و چاه آسانسور از اتاق های بستری يا خواب دور باشد.

ابعاد راهروهای مقابل آسانسورها :

18- ابعاد راهروهای مقابل آسانسورها چقدر باید باشد؟

15 4-1-2-2-ابعاد راهروهای مقابل آسانسورها

جدول عمق (عرض یا طول هم‌راستای کابین) راهرو مقابل ورودی‌های آسانسور

نوع ساختمان	جانمایی آسانسور	عمق راهرو مقابل ورودی‌های کابین
مسکونی	تکی	برابر یا بزرگ‌تر از عمق کابین
	گروهی در کنار هم	برابر یا بزرگ‌تر از ۱/۵ متر یا بزرگ‌ترین عمق کابین در گروه (هر کدام که بزرگ‌تر باشد)
	گروهی رو به روی هم	برابر یا بزرگ‌تر از ۲/۱ متر یا مجموع بزرگ‌ترین عمق آسانسورهای رو به روی هم (هر کدام که بزرگ‌تر باشد)
غیرمسکونی به استثنای آسانسور تخت‌بر	تکی	برابر یا بزرگ‌تر از ۱/۵ برابر عمق کابین
	گروهی در کنار هم	برابر یا بزرگ‌تر از ۲/۴ متر یا ۱/۵ برابر بزرگ‌ترین عمق کابین در گروه (هر کدام که بزرگ‌تر باشد)
	گروهی رو به روی هم	برابر یا بزرگ‌تر از مجموع بزرگ‌ترین عمق کابین‌های رو به روی هم، حداکثر ۴/۵ متر
غیرمسکونی دارای آسانسور تخت‌بر (بیمارستان و …)	تکی	برابر یا بزرگ‌تر از ۱/۵ برابر عمق کابین
	گروهی در کنار هم	برابر یا بزرگ‌تر از ۱/۵ برابر بزرگ‌ترین عمق کابین در گروه
	گروهی رو به روی هم	برابر یا بزرگ‌تر از مجموع بزرگ‌ترین عمق کابین‌های رو به روی هم

در شکل های زیر نمونه هایی از ابعاد صحیح و نادرست راهروهای مقابل  آسانسورها ارائه شده است ( دانلود عکس با کیفیت بالا ) :

---

19- عوامل موثر بر ابعاد چاه آسانسور چیست؟

15 1-2-2-2 ابعاد چاه آسانسور بايد متناسب با ظرفيت كابين، نوعِ در و سرعت آسانسور طراحي شود.

---

20- آماده سازی دیوار چاه آسانسور چگونه است؟

تبصره بند  15 1-2-2-2 : در صورتيكه ديواره های اطراف چاه آسانسور بتنی باشد طراح بايد صفحات آهنی يا پروفيل های فلزی مخصوص جهت نصب اجزای آسانسور را در محل های مورد نياز پيشبينی نمايد. در صورتيكه سازه اطراف چاه آسانسور فلزی باشد، لازم است پيشبينی های لازم جهت اتصال اجزای آسانسور به سازه ساختمان به عمل آيد. استفاده از بولت های مخصوص بتن يا بولت های مخصوص ديوارهاي آجری كه قابليت تحمل نيروهای وارده بر اجزاي مرتبط را دارند مجاز ميباشد.

---

نکته 21 تا نکته  30

---

21- آیا استفاده از تفنگهای چاشنی دار یا میخکوب برای کاشت صفحات آهنی در بتن دیوار چاه مجاز است؟

تبصره بند  15 1-2-2-2 :در شرايطی كه اين اجزا دارای عملكرد كششی باشند، استفاده از صفحات آهنس كه به وسيله تفنگهای چاشنی دار در بتن كار گذاشته ميشوند مجاز نيست.

---

22- حداکثر و حداقل مساحت کابین برای جلوگيری از اضافه بار چقدر است؟

15 2-2-2-2- براي جلوگيري از اضافه بار (بار بيش از ظرفيت آسانسور)، مساحت كابين بايد محدود گردد. بدين منظور ضمن توجه به ابعاد ارائه شده براي چاه آسانسور (در بخش های دیگر)، توجه به حداكثر و حداقل مساحت مجاز داخل كابين، ارائه شده در دو جدول زیر  الزامی است.

---

جدول حداکثر مساحت کابین متناسب با ظرفیت

حداکثر مساحت مفید کابین (مترمربع)	ظرفیت – جرم (کیلوگرم)
۰/۳۷	(۱) ۱۰۰
۰/۵۸	(۲) ۱۸۰
۰/۷۰	۲۲۵
۰/۹۰	۳۰۰
۱/۱۰	۳۷۵
۱/۱۷	۴۰۰
۱/۳۰	۴۵۰
۱/۴۵	۵۲۵
۱/۶۰	۶۰۰
۱/۶۶	۶۳۰
۱/۷۵	۶۷۵
۱/۹۰	۷۵۰
۲/۰۰	۸۰۰
۲/۰۵	۸۲۵
۲/۲۰	۹۰۰
۲/۳۵	۹۷۵
۲/۴۰	۱۰۰۰
۲/۵۰	۱۰۵۰
۲/۶۵	۱۱۲۵
۲/۸۰	۱۲۰۰
۲/۹۰	۱۲۵۰
۲/۹۵	۱۲۷۵
۳/۱۰	۱۳۵۰
۳/۲۵	۱۴۲۵
۳/۴۰	۱۵۰۰
۳/۵۶	۱۶۰۰
۴/۲۰	۲۰۰۰
۵/۰۰	۲۵۰۰

توضیحات:

1. حداقل برای آسانسور یک‌نفره
2. حداقل برای آسانسور دونفره

• برای ظرفیت بیش از ۲۵۰۰ کیلوگرم به ازای هر ۱۰۰ کیلوگرم، ۰/۱۶ مترمربع به حداکثر مساحت قابل دسترسی کابین اضافه شود. براي وزنهای مابين مقادير فوق، مساحت از طريق ميانيابی خطی محاسبه شود

---

جدول  حداقل مساحت کابین متناسب با تعداد نفرات*

تعداد مسافران آسانسور (نفر)	حداقل مساحت قابل دسترسی کابین (مترمربع)
۱	۰/۲۸
۲	۰/۴۹
۳	۰/۶۰
۴	۰/۷۹
۵	۰/۹۸
۶	۱/۱۷
۷	۱/۳۱
۸	۱/۴۵
۹	۱/۵۹
۱۰	۱/۷۳
۱۱	۱/۸۷
۱۲	۲/۰۱
۱۳	۲/۱۵
۱۴	۲/۲۹
۱۵	۲/۴۳
۱۶	۲/۵۷
۱۷	۲/۷۱
۱۸	۲/۸۵
۱۹	۲/۹۹
۲۰	۳/۱۳

* برای ظرفیت بیش از ۲۰ نفر به ازای هر نفر ۰/۱۱۵ مترمربع به مساحت کابین اضافه می‌شود.

---

23- آیا ديواره ها و تيغه های پوشاننده چاه آسانسور باید از مصالح مقاوم در برابر آتش باشند؟

15 1-3-2-2 ديواره ها و تيغه هاي پوشاننده چاه آسانسور بايد از مصالح مقاوم در برابر آتش (با قابليت تحمل بيشتر از يك ساعت) ساخته شوند، كه در اثر حرارت، گاز و دود مسموم كننده يا خطرناك از آنها متصاعد نشده و باعث ايجاد گرد و غبار نشوند. در صورتيكه ديواره های چاه آسانسور از شيشه ساخته شوند مقاومت در برابر حريق ملاك نمي باشد وليكن بايد اين شيشه ها از نوع لمينيت شده با ارتفاع متناسب با اندازه های مشخص شده در استانداردهاي ملّي آسانسور مطابق باشد.( توجه به بند 15 1-3-2-4 در نکته 25 )

---

24- بارهاي استاتيكی و ديناميكی قطعات ثابت و تجهيزات متعلق به آسانسور به علاوه ظرفيت آن، به کجا وارد می شود؟

15 2-3-2-2 – از آنجا كه بارهای استاتيكی و ديناميكی قطعات ثابت و تجهيزات متعلق به آسانسور، به علاوه ظرفيت آن بر سقف چاه آسانسور وارد می شود، كليه نيروهای وارده به اين سقف، بايد محاسبه شده و در طراحي سازه و سقف چاه لحاظ گردد

---

25- سطح داخلی ديواره های چاه آسانسور باید چگونه پوشانده شود؟

15 4-3-2-2 – سطح داخلی ديواره های چاه آسانسور بايد با مصالح مناسب به گونه ای پوشانده شوند كه كمترين خلل و فرج را دارا باشد (مانند سيمانكاری ليسه ای). ( توجه به بند 15 1-3-2-2 در نکته 23 )

---

26- نصب چه تجهیزاتی در داخل چاه آسانسور مجاز است؟

15 5-3-2-2- چاه بايد منحصرا برای آسانسور باشد. نصب و عبور هرگونه لوله، كابل، سيم و تجهيزات ديگر، به استثنای سيمكشی و لوله كشی برق مربوط به سيستم روشنايی چاه، كابلهای برق تغذيه و سيستم كنترل مخصوص آسانسور در داخل چاه آسانسور، ممنوع است.

---

27- نحوه نصب روشنايي چاه آسانسور چگونه است؟

15 6-3-2-2- روشنايي چاه آسانسور بايد به نحو مطلوب تأمين گردد. بدين ترتيب لازم است دو عدد چراغ در فاصله 0/5 متر از بالاترين و پايينترين نقطه چاه و مابقي چراغها با فواصل حداكثر 7 متر با حفاظ و با قابليت روشن و خاموش شدن از محل موتورخانه نصب شوند.

---

28- در صورت قطع مدار تغذيه آسانسور، مدار تغذيه چه سیستم هایی باید برقرار و متصل بمانند؟

15 7-3-2-2- مدار تغذيه سيستم روشنايی موتورخانه، روشنايی چاه و پريزهای برق بايد طوری در نظر گرفته شود كه در صورت قطع مدار تغذيه آسانسور به منظور تعميرات احتمالی و موارد ديگر، مدار تغذيه آنها برقرار بماند.

---

29- آیا وزنه تعادل و كابين  می توانند در چاه مجزایی باشند؟

15 8-3-2-2 وزنه تعادل و كابين بايد در يك چاه باشند.

---

30- هنگام عملكرد اضطراری ترمز ايمنی چه وزن و سرعت و شتابی و به کچا وارد می شود؟

15 4-4-2-2 هنگام عملكرد اضطراری ترمز ايمنی، مجموع وزن كابين خالی به علاوه 1/25 برابر ظرفيت با سرعتی حداقل 1/15 برابر سرعت اسمی و شتاب منفی متناسب با نوع ترمز ايمنی بر روي ريلهای راهنما متوقف ميگردد. هرچند كه عمده نيرو به ريلهای راهنما وارد ميشود ولی به دليل اتصال آنها به سازه و وجود نيروهای جانبی، سازه آسانسور نيز بايد قدرت تحمل اين نيروها را داشته باشد، لذا تأثير اين نيروها بايد در محاسبات سازه منظور گردد.

---

 نکته 31 تا نکته  40

---

31- ابعاد موتورخانه طبق مبحث 15 چقدر است؟ حداقل ابعاد در صورت عدم امكان لحاظ  ابعاد پیوست های مبحث پانزدهم چقدر است؟

15 2-5-2-2 – ابعاد موتورخانه (در صورت وجود) بايد طبق نقشه ها و جدولهای پيوست 2 مبحث 15 طراحی و اجرا گردد.

جدول 2 پیوست 2 مبحث پانزدهم – اندازه موتورخانه

	سرعت اسمی Vn (m/s)	ظرفیت اسمی (جرم)
		320 Kg / 630 Kg b4×d4	800 Kg / 1000 Kg b4×d4	1275 Kg / 1600 Kg b4×d4	1800 Kg / 2000 Kg b4×d4
موتور خانه آسانسورهای الکتریکی (در صورت وجود)	۰/۶۳-۱/۷۵	۲۵۰۰×۳۷۰۰	۳۲۰۰×۴۹۰۰	۳۲۰۰×۴۹۰۰	۳۰۰۰×۵۰۰۰
	۲/۰-۳/۰		۲۷۰۰×۵۱۰۰	۳۰۰۰×۵۳۰۰	۳۳۰۰×۵۷۰۰
	۳/۵-۶/۰		۳۰۰۰×۵۷۰۰	۳۰۰۰×۵۷۰۰	۳۳۰۰×۵۷۰۰
موتور خانه آسانسورهای هیدرولیک (در صورت وجود)	۰/۴-۱/۰	در ساختمانهای مسکونی عرض یا عمق چاه× ۲۰۰۰ میلی متر

 

---

• ۱- موتورخانه
• ۲- دریچه افقی
• b۳- عرض چاه
• b۴- عرض موتورخانه
• d۳- عمق چاه
• d۳- ارتفاع چاهک
• d۴- عمق موتورخانه
• h۱- عمق موتورخانه
• h۲- ارتفاع بالاسری
• a- ارتفاع موتورخانه
• b- جزئیات ورودی متناسب با ظرفیت و نوع درب مشخص شود، درب ورودی به موتورخانه که در تصویر دیده نمی‌شود.
• c- ارتفاع بین کف و سقف موتورخانه
• d- بالاترین توقف آسانسور
• e- پایین‌ترین توقف آسانسور

• ۱- موتورخانه
• b۳- عرض چاه
• b۴- عرض موتورخانه
• d۲- عمق چاه
• d۳- ارتفاع چاهک
• d۴- عمق موتورخانه
• h۱- ارتفاع بالاسری
• h۲- ارتفاع موتورخانه
• a- بالاترین توقف
• b- پایین‌ترین توقف
• c- جزئیات ورودی چاه متناسب با ظرفیت و نوع در مشخص شود (رک راهنمای مبحث ۱۵)
• d- درب ورودی به موتورخانه که در تصویر دیده نمی‌شود متناسب با طراحی ساختمان و مقررات این مبحث پیش بینی شود.
• e- کمترین ارتفاع بین کف و سقف موتورخانه

جدول 3 پیوست 2 مبحث 15 – ابعاد كاربردی آسانسورهای بيمارستانی دسته های سوم و چهارم 

15 2-5-2-2 – در صورت عدم امكان لحاظ هريك از اين ابعاد در طراحي موتورخانه، موارد زير بايد رعايت شود:
الف) حداقل فضاي باز در جلوي تابلوهای كنترل آسانسور 700 ميليمتر باشد؛
ب) حداقل معبر براي عبور از كنار تجهيزات ثابت 400ميليمتر باشد؛
پ) حداقل معبر براي عبور از كنار تجهيزات در حال چرخش 500 ميليمتر باشد؛
ت) حداقل ارتفاع موتورخانه در نواحی تردد و دسترسی 2000 ميليمتر باشد؛
ث) حداقل ارتفاع از روی قطعات در حال چرخش تا زير سقف موتورخانه 300 ميليمتر باشد؛
ج) در صورتيكه اختلاف ارتفاع بين سطوح داخل موتورخانه بيش از 500 ميليمتر باشد سطح بالاتر بايد با نرده محصور شود و برای دسترسي به آن نردبانی تعبيه شود.
چ) سطح كاري معادل حداقل 500 ×600 ميليمتر اطراف تجهيزات چرخنده (كنترل كننده مكانيكی سرعت فلكه ها و …) تعبيه شود.

---

32- حداقل ابعاد موتورخانه مشترك (براي بيش از يك آسانسور ) چگونه تعیین می شود؟

15 3-5-2-2 – در صورتيكه موتورخانه (در صورت وجود) براي بيش از يك آسانسور استفاده شود حداقل ابعاد موتورخانه مشترك از جدول زیر محاسبه گردد.

جدول حداقل ابعاد موتورخانه مشترك آسانسورهای كششی، به استثنای آسانسورهای مسكونی كم تردد

• $Ra$ = مساحت موتورخانه ( طبق شکلهای سوال 31 همین مطلب )
• b۴​ = عرض موتورخانه ( طبق شکلهای سوال 31 همین مطلب )
• b۳​ = عرض چاه ( طبق شکلهای سوال 31 همین مطلب )
• d۴​ = عمق موتورخانه ( طبق شکلهای سوال 31 همین مطلب )
• d۲​ = عمق چاه ( طبق شکلهای سوال 31 همین مطلب )
• N = تعداد آسانسور – در صورت فرد بودن به عدد زوج بالاتر گرد شود.

---

33- ابعاد بازشوی درب موتورخانه چقدر باید باشد؟

15 4-5-2-2 -بازشوی درِ موتورخانه (در صورت وجود) بايد دارای حداقل 900 ميليمتر عرض و 2000 ميليمتر ارتفاع باشد. بازشوی در بايد به سمت بيرون، دارای قفل و كليد مطمئن بوده و در اختيار افراد صاحب صلاحيت قرار گيرد. قفل درِ موتورخانه بايد به گونه ای باشد كه از داخل بدون كليد و از بيرون با كليد باز شود.

---

34- راه دسترسی به موتورخانه چه شرایطی باید داشته باشد؟

15 4-5-2-2 – راه های دسترسـی به موتورخانه و ورودی ها بايـد حداقـل 2000 ميليمتـر ارتفاع داشتـه باشند. به جز در مورد درب موتورخانه در صورت وجود مانعي با ارتفاع كمتر از 400 ميليمتر اين اندازه گيری از كف به عمل می آيد.
راه عمومیبراي ورود به موتورخانه و محل فلكه ها بايد:
الف) داراي وسيله روشنايی دائمی مناسبی باشد كه امكان روشن نمودن آن قبل از ورود فراهم باشد.
ب) تردد از آن تحت هر شرايطی با ايمنی كافی و بدون نياز به ورود به محوطه های خصوصی فراهم باشد.

---

35- شرایط نردبان اختصاصی موتورخانه آسانسور در صورت عدم امکان استفاده از پله های معمول دائمی چگونه است؟

15 5-5-2-2 -در صورتی كه نتوان از پله های معمول دائمی براي دسترسی به موتورخانه استفاده نمود، بايد نردبان اختصاصی ايمن و غيرلغزنده دائمی براي دسترسی به موتورخانه تعبيه گردد. استفاده از نردبان تحت شرايط زير امكانپذير می باشد:
الف) خطر لغزش و واژگونی نداشته باشد؛
ب) هنگام قرارگيری در محل، زاوي های بين 70 و 76 درجه با افق داشته باشند، مگر اينكه به صورت ثابت بوده و ارتفاعشان از 1/5 متر كمتر نباشد؛
پ) بايد منحصراً به منظور چنين استفاده ای بوده و همواره در مجاورت محل دسترسی نگهداری شوند، پيشبينی هاي لازم به اين منظور ضروری می باشد؛
ت) نزديك به انتهای نردبان بايد يك يا چند دستگيره كه به سهولت قابل دسترسی باشند، قرار گيرد؛
ث) بايد قبل از گذاشتن نردبان، نقاط اتصال پيشبينی شده باشد.

---

36 – برای جلوگيری از سقوط اجسام خارجی از داخل سوراخهای باز كف موتورخانه به چاه آسانسور چه باید کرد؟

15 6-5-2-2 – برای جلوگيری از سقوط اجسام خارجی به داخل چاه بايد لبه هايی به ارتفاع 50 ميليمتر در اطراف كليه سوراخ های باز كف موتورخانه ايجاد شود.

---

37- قلاب بالای موتورخانه چه وزنی را باید تحمل نماید؟

15 7-5-2-2 – به منظور جابه جايی تجهيزات، بايد مونوريل دائمی در سقف موتورخانه پيشبينی شود، در غير اين صورت بايد قلابی در مركز چاه آسانسور و يا بالاي سيستم محركه آسانسور و در زير سقف موتورخانه نصب گردد. به طوری كه بارهای وارده مطابق جدول زیر را تحمل نماید.

جدول بار وارده به قلاب سقف موتورخانه

ظرفیت آسانسور (کیلوگرم)	حداکثر بار استاتیکی وارده به قلاب (کیلوگرم)
تا ۱۰۰۰	۱۵۰۰
۲۵۰۰	۲۰۰۰
بیش از ۲۵۰۰	با مشورت شرکت سازنده و طراح آسانسور

38- حداقل میزان روشنايي داخل موتورخانه باید چند لوکس باشد؟

15 8-5-2-2 – روشنايی داخل موتورخانه بايد به ميزان حداقل 200 لوكس در كف و اطراف كليه نواحی تردد و دسترسی تأمين گردد. همچنين بايد حداقل يك پريز در موتورخانه نصب گردد. منبع تغذيه اين روشنايی و پريز بايستی مطابق با بند 15-2-2-3-7 باشد. ( مورد 28 همین مطلب ).

39- دماي فضاي داخل موتورخانه باید چقدر باشد؟

15 9-5-2-2 – دمای فضای داخل موتورخانه حتی در زمان كاركرد آسانسور بايد بين +5 تا +40 درجه سانتيگراد باشد. بدين منظور بايستی موتورخانه به شكل مناسبی تهويه شود. چنانچه تهويه چاه از طريق موتورخانه (در صورت وجود) انجام گيرد لازم است اين امر در محاسبات منظور گردد

40 – در چه شرایطی موتورخانه باید الزاما در بالای چاه آسانسور باشد؟

15 11-5-2-2 – در صورتی كه سرعت آسانسور بيش از 2.5 متر بر ثانيه باشد موتورخانه بايد در بالای چاه آسانسور باشد.

نکته 41 تا نکته  50

41- وجود چه تجهیزاتی در موتور خانه مجاز است؟

15 12-5-2-2 – تجهيزات زير ميتواند در موتور خانه وجود داشته باشد:
الف – سيستم محركه آسانسورهای خدماتی و پلكان برقی؛
ب – تجهيزات تهويه مطبوع يا حرارتی مربوط به اين فضاها، به جز سيستمهای گرمايش با بخار و تأسيسات گرمايش آب با فشار بالا؛
پ – حسگرهای آتش يا سيستم اطفای حريق، با دمای عملكرد بالا، مناسب برای تجهيزات برقی، پايدار در دوره زماني معين و محافظت شده به طور مناسب در برابر ضربات اتفاقی.

42- جنس كف موتورخانه باید چگونه باشد؟

15 13-5-2-2- كف موتورخانه بايد از مصالح غير لغزنده مانند بتن ماله كشی شده يا ورق آجدار ساخته شده باشد.

43- تقاوت چاه و چاهک چیست؟

چاه: فضايی است كه ريلها و برخي تجهيزات ديگر آسانسور در آن نصب مي شوند و كابين و وزنه تعادل در اين مكان حركت مينمايند.
چاهك: فاصله قائم بين كف پايينترين محل توقف تا كف چاه آسانسور (به ابعاد چاه آسانسور) را چاهك ميگويند.

44- ارتفاع چاهك چقدر باید باشد؟

15 1-6-2-2-  ارتفاع چاهك طبق نقشه ها و جدولهای ذیل بايد طراحی و اجرا شود. هنگام طراحی ستونها و فونداسيون اطراف چاهك دقت شود كه ابعاد چاهك بايد دقيقاً هم اندازه چاه باشد و فونداسيون پايه ستونهای اطراف چاه آسانسور پايينتر از عمق مورد نياز چاهك طراحی و اجرا شوند . ( همینطور شکل های مورد 31 همین مطلب ) . ( دانلود با کیفیت بالا : جدول اول – جدول دوم ) 

پیوست دوم مبحث پانزدهم ) جدول های ابعادی آسانسور

در اين قسمت ابعاد پيشنهادی چاه، چاهك، موتورخانه و كابين آسانسـور ذكر گرديـده است. اين جدول مربوط به آسانسورهای ساختمانهای دسته اول تا چهارم ( بند 1 همین مطلب ) و آسانسورهاي حمل خودرو ميباشد.

اين جدولها ابعاد برخی از آسانسورها تا سرعت 2.5 متر بر ثانيه را پيشنهاد ميدهد. ابعاد مربوط به سرعتهای بالاتر و انواع ديگر آسانسورها بايد از شركتها و مشاورين صاحب صلاحيت اخذ گردد. سرعت 0.4 متر بر ثانيه فقط برای آسانسورهای هيدروليك و سرعتهای 1.6 و 2.5 متر بر ثانيه فقط براي آسانسورهای كششی الكتريكی به كار ميرود.

آسانسورهای 300 ،375و 450 كيلوگرم فقط براي انتقال عـادی مسافريـن به كار ميرود. ظرفيت 600 كيلوگرم براي جابه جايی افراد با صندلی چرخدار و آسانسور 1000 كيلوگرم در ساختمانهای مسكونی و بيمارستانها براي حمل برانكارد با دسته هاي قابل جدا شدن كاربرد دارد. آسانسورهاي 1600 و 2000 كيلوگرم بـرای حمل تخت های بيمارستانی در مراكز بيمارستانی و درمانی به كار ميرود و ظرفيت 2500 كيلوگرم براي حمل تخت بيمارستانی به همراه مسافرين و وسايل پزشكی كاربرد دارد.

کاربری آسانسور با توجه به وزن

45-چاه معلق چیست و چه خواص مکانیکی ای باید داشته باشد؟

15 2-6-2-2-در صورتيكه امكان هرگونه دسترسی به زير چاه آسانسور وجود داشته باشد؛ يعني زير چاهك آسانسور خالی باشد (چاه معلق)، لازم است سازه كف چاهك به گونه ای تقويت گردد كه كف آن حداقل دارای مقاومت مكانيكی 5000نيوتن بر متر مربع باشد، همچنين بايد:
– وزنه تعادل مجهز به سيستم ترمز ايمنی مستقل شده، يا
– ستون صلب و محكمی در امتداد مركز وزنه تعادل از كف چاهك تا زمين امتداد يابد.

46-درب بازرسی چاهک، چه زمانی الزامی است؟

15 3-6-2-2- چاهك بايد از نظر نفوذ رطوبت به داخل دارای عايق بندي مناسب باشد. در صورتي كه عمق چاهك بيش از دو و نيم متر باشد نصب درِ بازرسی با ابعاد حداقل 600 ميليمتر در 1400 ميليمتر و يا نردبان با فاصله مناسب از ديواره چاه به نحوی كه با قطعات متحرك داشته باشد حداقل 20ميليمتر الزامی است. همچنين زهكشی و يا تعبيه تمهيدات جمعآوری آب در مورد چاه هايی كه در مسير آبهاي زيرزميني قرار دارند الزامی است.

47- زهکشی برای چه چاه هایی الزامی است؟

15 3-6-2-2- زهكشی و يا تعبيه تمهيدات جمعآوری آب در مورد چاه هايی كه در مسير آبهاي زيرزميني قرار دارند الزامی است.

48- در چاه های مشترک کنار هم، وضعیت چاهک ها باید چطور باشد؟

15 4-6-2-2- در صورتيكه چاه آسانسور مشترك باشد بايد اين چاهك ها به نحو مقتضی  از كف چاهك تا ارتفاع 2.5 متر جداسازی شوند و بتوان به صورت ايمن از طريق هر ورودی به چاهك مربوطه رفت و آمد نمود.

توضیح تیم رسانه پلکان : 
در بسیاری از ساختمان‌های بزرگ (مانند پاساژها، هتل‌ها یا برج‌ها)، دو یا چند آسانسور دقیقا کنار هم حرکت می‌کنند و بین آن‌ها ممکن است دیوار بتنی یا آجری وجود نداشته باشد. شما می‌توانید از داخل کابین شیشه‌ای یک آسانسور، آسانسور کناری را ببینید. به این فضا «چاه مشترک» می‌گویند.

تصور کنید یک تعمیرکار برای سرویس آسانسور شماره ۱ به داخل چاهک رفته است.

• اگر این دیواره وجود نداشته باشد، تعمیرکار ممکن است ناخودآگاه دستش را دراز کند یا پایش بلغزد و وارد حریم آسانسور شماره ۲ شود.
• اگر در همین لحظه آسانسور شماره ۲ (که روشن است) پایین بیاید، برخورد با تعمیرکار منجر به قطع عضو یا مرگ خواهد شد.

ارتفاع ۲.۵ متر به این دلیل انتخاب شده که قد یک انسان معمولی کمتر از ۲ متر است. وقتی دیواره ۲.۵ متر باشد، حتی اگر تعمیرکار دستش را هم بلند کند، نمی‌تواند به قسمت خطرناک آسانسور کناری برسد و جانش در امان است.

نمونه یک حادثه ناشی از عدم رعایت این بند : مرگ تکنسین آسانسور در کوهسنگی مشهد 

جمله “بتوان به صورت ایمن از طریق هر ورودی به چاهک مربوطه رفت و آمد نمود” به این معنی است که:

این دیواره جداکننده نباید طوری نصب شود که راه ورود و خروج سرویس‌کار را ببندد. سرویس‌کار باید بتواند از درب طبقه همکف یا زیرزمین، وارد چاهکِ آسانسورِ خودش شود، کارش را انجام دهد و خارج شود، بدون اینکه با تجهیزات متحرک آسانسور کناری برخورد کند.

49- در کدام چاه های مشترک کنار هم، جداسازی فضای بین دو چاه در سراسر ارتفاع چاه باید انجام شود؟

15 4-6-2-2-  چنانچه فاصله بين لبه سقف كابين و قسمت متحرك (كابين يا وزنه تعادل) آسانسور يا آسانسورهای مجاور هم كمتر از 300 ميليمتر باشد جداسازي مذكور بايستی در سراسر ارتفاع چاه، با پهنای مؤثر امتداد يابد. اندازه پهنای مؤثر بايد حداقل برابر پهنای قسمت متحرك به اضافه 0.1 متردر هر طرف باشد. اين جداسازی با ديواره و يا فنس اجرا ميشود.

توضیح تیم رسانه پلکان : 

اگر فاصله شما (که روی سقف کابین ایستاده‌اید) تا آسانسور مجاور (یا وزنه تعادلش) کمتر از ۳۰ سانتیمتر باشد، دیگر فنس ۲.۵ متری کف چاه کافی نیست؛ باید از کف چاه تا انتها  بین این دو آسانسور توری یا دیواره بکشید.

۱. شرط اجرا (چه زمانی این قانون واجب است؟)

تصور کنید سرویس‌کار روی سقف کابین آسانسور ۱ ایستاده و در حال حرکت به سمت بالاست.

اگر فاصله لبه‌ی سقفِ جایی که او ایستاده تا قطعات متحرک آسانسور شماره ۲ (که شامل خودِ کابین ۲ یا وزنه تعادل آن می‌شود) کمتر از ۳۰ سانتی‌متر (۳۰۰ میلیمتر) باشد، خطر بسیار زیاد است.

• چرا؟ چون ۳۰ سانت فاصله خیلی کمی است (کمتر از طول یک خط‌کش بلند). با یک تکان کوچک یا خطای دید، سرویس‌کار ممکن است به آسانسور کناری برخورد کند و له شود.

۲. راه حل (چه کار باید کرد؟)

در این حالت، قانون می‌گوید:

جداسازی سرتاسری: باید بین دو آسانسور، در تمام طول مسیر (از کف چاهک تا زیر سقف موتورخانه) جداسازی انجام شود. دیگر نمی‌توانید فقط پایین را ببندید و بالا را باز بگذارید.

۳. ابعاد این دیوار یا فنس چقدر باشد؟ (پهنای مؤثر)

 فرمول :

پهنای حفاظ=پهنای قطعه متحرک+۲۰سانتیمتر
یعنی حفاظ باید از هر طرف ۱۰ سانتیمتر (۰.۱ متر) بیشتر از عرض آن قطعه خطرناک باشد.

مثال عملی:

فرض کنید وزنه تعادل آسانسور کناری که بالا و پایین می‌رود، ۸۰ سانتیمتر عرض دارد. حفاظی که جلوی آن نصب می‌کنید باید چقدر باشد؟

• ۱۰ سانت اضافه از راست + ۸۰ سانت خود وزنه + ۱۰ سانت اضافه از چپ = ۱۰۰ سانتیمتر (یک متر).

۴. جنس جداسازی

این جداسازی می‌تواند دو حالت داشته باشد:

1. دیواره کامل: مثل ورق فلزی سرتاسری.
2. فنس (توری): معمولاً از توری‌های فلزی با چشمه‌های ریز (پانچ) استفاده می‌شود تا انگشت رد نشود ولی هوا رد شود.

50-فضای جانپناه و نجات باقیمانده در چاهک؛ پس از سقوط کابین یا وزنه تعادل چه ابعادی دارد؟ جداقل ارتفاع سکوی نصب بافر چقدر است؟

15 5-6-2-2-  ضربه گيرها ( بافر ) يا ستون های نشيمنگاه ( پدستال، سکوی نصب بافر)  و ضربه گير كابين و وزنه تعادل، در فضای داخلی چاهك و پايينترين حد مسير حركت كابين و وزنه تعادل قرار ميگيرند.
اين ضربه گيرها يا ستون های نشيمنگاه بايد به نحوی در كف چاهك نصب يا اجرا شوند كه پس از برخورد كابين يا وزنه تعادل به آنها و فشرده شدن كامل، فضای خالي به عنوان جانپناه باقی بماند به گونه ای كه بتوان مكعبی مجازی به ابعاد 1000× 600 × 500ميليمتر روي يكي از وجوه چاهك ايجاد نمود. در صورتيكه ضربه گير وزنه تعادل متحرك باشد ارتفاع پايه ستون نشيمنگاه ضربه
گير وزنه تعادل با هر مقداری مجاز ميباشد. حداقل ارتفاع ستون نشيمنگاه ضربه گيركابين 500ميليمتر ميباشد.

توضیح تیم رسانه پلکان : 

این متن مربوط به “فضای جان‌پناه”  در چاهک آسانسور است. هدف اصلی این بند ، نجات جان تعمیرکاری است که داخل چاهک مشغول کار است، در صورتی که کابین آسانسور به هر دلیلی (مثل پارگی سیم بکسل یا خطای سیستم) سقوط کند و تا ته چاه بیاید.

۱. ضربه‌گیر (Buffer) و ستون نشیمنگاه (Pedestal) چیست؟

• ضربه‌گیر: همان قطعه فنری یا هیدرولیکی (شبیه کمک فنر ماشین) است که ته چاه نصب می‌شود. اگر آسانسور از حد مجاز پایین‌تر بیاید، روی این می‌نشیند تا ضربه را بگیرد.
• ستون نشیمنگاه (سکو): سکوی فلزی یا بتنی است که ضربه‌گیر روی آن نصب می‌شود تا ارتفاع آن بالا بیاید.

۲. بند“جان‌پناه” (فضای امن)

این بند می‌گوید ضربه‌گیرها باید طوری نصب شوند که اگر کابین با تمام سرعت سقوط کرد و روی ضربه‌گیر نشست و آن را کاملاً فشرده (لِه) کرد، باز هم بین زیر کابین و کف چاهک، یک فضای خالی برای زنده ماندن تعمیرکار وجود داشته باشد.

این فضای خالی باید به اندازه‌ای باشد که یک مکعب فرضی با ابعاد زیر در آن جا شود:

• طول: ۱۰۰۰ میلی‌متر (۱ متر) – (اینجا تعمیرکار دراز می‌کشد)
• عرض: ۶۰۰ میلی‌متر (۶۰ سانتیمتر)
• ارتفاع: ۵۰۰ میلی‌متر (۵۰ سانتیمتر)

یعنی چه؟

یعنی ته چاهک نباید صافِ صاف باشد که اگر کابین آمد پایین، تعمیرکار مثل پرس له شود. باید سکوها و ضربه‌گیرها جوری باشند که وقتی کابین روی آن‌ها نشست، زیر کابین حداقل نیم متر (۵۰ سانت) فضای خالی بماند تا تعمیرکار بتواند آنجا پناه بگیرد (دراز بکشد) و زنده بماند.

۳. ارتفاع پایه‌های ضربه‌گیر (نکته فنی مهم)

در پاراگراف دوم این بند دو نکته مجزا وجود دارد:

الف) برای وزنه تعادل (Counterweight):

• اگر ضربه‌گیر وزنه تعادل از نوع متحرک باشد (یعنی ضربه‌گیر زیر خودِ وزنه نصب شده باشد و با آن بالا پایین برود و به کفی ثابت برخورد کند – که در ایران خیلی رایج نیست)، ارتفاع پایه ستونی که ضربه‌گیر به آن می‌خورد مهم نیست و هر چقدر می‌تواند باشد.
• توضیح تکمیلی: معمولاً در ایران ضربه‌گیر وزنه ثابت است و روی سکو نصب می‌شود. در آن حالت هم هدف این است که وزنه به کف نخورد.

ب) برای کابین (Cabin) – “خیلی مهم”:

• نوشته شده است : “حداقل ارتفاع ستون نشیمنگاه ضربه‌گیر کابین ۵۰۰ میلی‌متر می‌باشد.”
• یعنی: پایه (سکو) زیر ضربه‌گیر کابین، باید حداقل ۵۰ سانتیمتر ارتفاع داشته باشد.
• چرا؟ چون اگر این پایه کوتاه باشد، وقتی کابین پایین می‌آید، فضای کافی (همان مکعب ایمنی) زیر کابین ایجاد نمی‌شود. با بالا بردن پایه ضربه‌گیر تا ۵۰ سانت، تضمین می‌کنیم که حتی اگر فنر ضربه‌گیر تا ته جمع شد، باز هم کابین حداقل ۵۰ سانت بالاتر از کف چاه می‌ایستد و آن فضای امن برای تعمیرکار حفظ می‌شود.

 نکته 51 تا نکته  60

51- حداقل ارتفاع مفيد ورودی كابين چقدر باید باشد؟

15 1-7-2-2- حداقل ارتفاع مفيد ورودی كابين در طبقات براي ورود عادی بايد 200سانتيمتر با رواداری 5سانتيمتر باشد. 

52- آیا نصب درِ اضافه به جز درهاي مخصوص طبقات در ناحيه ورودی به كابين مجاز است؟

15 3-7-2-2- نصب هرگونه درِ اضافه به جز درهای مخصوص طبقات در ناحيه ورودی به كابين ممنوع می باشد.

53- درب های اضطراری (Emergency Doors) و درب های بازرسی (Inspection Doors) چه هستند در چه آسانسورهایی الزامی هستند؟

15 4-7-2-2-  در آسانسورهايی كه فاصله بين دو طبقه متوالی آن بيش از 11 متر باشد يك درِ اضطراری بايد در محل مناسب در نظر گرفته شود به طوری كه فاصلة آنها حداكثر 11 متر باشد،همچنين:
-درهای بازرسی (درصورت وجود) بايد داراي حداقل ارتفاع 1/4 متر و حداقل پهناي 0/6 متر باشند.
ـ درهای اضطراری بايد حداقل ارتفاع 1/8متر و حداقل پهناي 0/35 متر باشند.
ـ دريچه های بازديد (در صورت وجود) بايد حداكثر 0/5 متر درازا و 0/5 متر پهنا داشته باشند.
ـ كليه درها و دريچه های فوق الذكر بايد به قفل ايمنی طبق مقررات بند 15ـ2ـ3ـ7ـ 5مجهز بوده و به سمت بيرون چاه باز شوند.

توضیح تیم رسانه پلکان : 

این بند مربوط به “نجات اضطراری مسافران” در ساختمان‌هایی است که ارتفاع طبقاتشان زیاد است یا فواصل طولانی بین ایستگاه‌ها دارند (مثل برج‌ها یا ساختمان‌هایی با لابی‌های خیلی بلند).

۱. فاصله ۱۱ متر

تصور کنید سوار آسانسوری شده‌اید که بین طبقه اول و دوم، ۱۵ متر فاصله است (مثلاً یک سالن کنفرانس بلند یا یک طبقه تأسیساتی). اگر آسانسور دقیقاً وسط این ۱۵ متر خراب شود و گیر کند، کابین جایی متوقف شده که هیچ دربِ طبقه‌ای روبروی آن نیست.

• مشکل: نه درب طبقه بالایی نزدیک است و نه درب طبقه پایینی. تیم نجات نمی‌تواند مسافران را خارج کند چون دیوار بتنی جلوی کابین است.
• راه حل: این بند می‌گوید فاصله بین درب‌ها نباید بیشتر از ۱۱ متر باشد. اگر معماری ساختمان طوری است که فاصله دو طبقه بیشتر از ۱۱ متر شده، باید وسط این فاصله یک “درب اضطراری” روی دیوار چاه نصب کنید.

۲. فلسفه ایجاد این بند (چرا ۱۱ متر؟)

فلسفه اصلی این است که اگر آسانسور خراب شد، تیم آتش‌نشانی یا سرویس‌کار بتوانند به کابین دسترسی داشته باشند تا مسافران را نجات دهند. اگر فاصله بیشتر از ۱۱ متر باشد، دسترسی به کابینِ گیر کرده بسیار سخت، زمان‌بر و خطرناک می‌شود.

با نصب این درب وسطِ راه، اگر کابین آنجا گیر کرد، امدادگران درب اضطراری را باز می‌کنند و مسافران را از کابین (که روبروی این درب قرار گرفته) خارج می‌کنند.

۳. انواع درب‌ها و ابعادشان

در این بند به دو نوع درب اشاره شده که با هم فرق دارند:

الف) درهای اضطراری (Emergency Doors)

این همان دربی است که بین طبقات بلند نصب می‌شود تا فاصله ۱۱ متر رعایت شود.

• کاربرد: فقط برای خروج مسافران در مواقع خطر.
• ابعاد:
• ارتفاع: حداقل ۱.۸ متر (تا یک انسان بتواند ایستاده خارج شود).
• پهنا: حداقل ۰.۳۵ متر (۳۵ سانتیمتر). این عرض کمی باریک به نظر می‌رسد، اما حداقلِ استانداردی است که یک انسان بتواند از آن عبور کند (معمولاً در اجرا آن را ۵۰ یا ۶۰ سانت می‌گیرند تا راحت‌تر باشد).

ب) درهای بازرسی (Inspection Doors)

این درب‌ها معمولاً برای تعمیرکاران است تا به تجهیزات خاصی داخل چاه دسترسی داشته باشند (مثلاً دسترسی به گاورنر یا سیستم‌های خاصی که جای بدقلق نصب شده‌اند).

• کاربرد: فقط برای سرویس و تعمیرات توسط تعمیرکار.
• ابعاد:
• ارتفاع: حداقل ۱.۴ متر (کمی کوتاه‌تر از درب معمولی، چون تعمیرکار معمولاً خم می‌شود یا فقط نیم‌تنه وارد می‌شود).
• پهنا: حداقل ۰.۶ متر (۶۰ سانتیمتر).

۴. نکات ایمنی بسیار مهم این درب‌ها

این درب‌ها شوخی‌بردار نیستند و قوانین سفت و سختی دارند:

1. همیشه قفل: این درب‌ها نباید دستگیره داشته باشند و باید همیشه قفل باشند. فقط با کلید مخصوص (معمولاً سه‌گوش) توسط افراد مسئول باز می‌شوند.
2. بدون روزنه: نباید سوراخ یا شبکه‌ای داشته باشند (باید صُلب و بسته باشند).
3. بازشو به بیرون: حتماً باید به سمت بیرون چاه باز شوند (نه به داخل چاه)، تا اگر تعمیرکار داخل چاه بود، درب به او نخورد و همچنین اگر کابین سقوط کرد، به درب گیر نکند.
4. کلید از ییرون ، از درون بدون کلید : نحوه باز و بسته شدن درها و دريچه های اضطراری چاه آسانسور بايد به گونه ای باشد كه از سمت بيرون بدون كليد باز نشوند، ولي از داخل به راحتی و بدون نياز به كليد باز و بسته شوند.(15 2-2-7-5 )
5. میکروسوئیچ ایمنی: این درب‌ها مجهز به یک سوئیچ برقی (سری ایمنی) هستند. به محض اینکه قفل درب باز شود، برق آسانسور قطع می‌شود و آسانسور مطلقاً حرکت نمی‌کند. (تا کسی ناخواسته لای در نماند). (15 2-2-7-5 )

54- در آسانسورهای قدیمی بدون درب كابين مجزا، حداکثر ناصافی مجاز پشت دربها چقدر است؟

15 6-7-2-2- برآمدگی يا فرورفتگی های پشت درهاي طبقات (در نوع بدون درِ كابين، سمت چاه آسانسور) به نحوی باشد كه سبب گيركردن ناخواسته دست يا لباس يا هرگونه شیء خارجی نگردد. حداكثر ناصافی مجاز 5 ميليمتر ميباشد.

55- در سمتی که وزنه تعادل قرار دارد چه نوع دربی مجاز است؟

15 7-7-2-2-نبايد هيچگونه درب، دريچه اضطراری و دريچه تخليه هوا در سمتي كه وزنه تعادل قرار ميگيرد، تعبيه گردد.

56- دريچه اضطراری براي ورود به بالای كابين باید در کجا و چطور تعبیه شود؟

15 7-7-2-2- دريچه اضطراری براي ورود به بالای كابين در زيرسطح سقف چاه يا يكی از ديواره های چاه از فضای موتورخانه به ابعاد 0/6 × 0/6 متر تعبيه شود كه بازشوی آن به بيرون چاه بوده و طبق بند (15 2-2-7-5 ) دارای قفل ايمني باشد. ( اشاره شده در انتهای مورد شماره 53 این مطلب ) 

57- حداقل فاصله کف به کف لازم در طبقات ، با توجه به ارتفاع مفید درب طبقه و نوع بازشدن درب ( قایم یا افقی ) چقدر است؟ ( تا درب ها فضای عملکرد داشته باشند )

15 8-7-2-2- حداقل ارتفاع كف به كف دو طبقه متوالی در هر سمت چاه آسانسور ( آسانسورهاي با درِ رو به رو شامل اين مورد نبوده و به صورت مجزا در نظر گرفته ميشود) براي تعبيه درِ طبقه آسانسور طبق جدول ذیل ميباشد و طبقاتی كه ارتفاع آنها كمتر از ابعاد اين جدول مي باشد به عنوان طبقه توقف محسوب نشده و آسانسور نبايد در آن طبقه توقف نمايد. 

توضیج تیم پلکان :

• اگر آسانسور شما “دو درب” است ؛ یعنی مثلاً در طبقه ۱ از درِ شمالی وارد می‌شوید و در طبقه ۱.۵ (نیم‌طبقه) از درِ جنوبی خارج می‌شوید، این قانون شامل حالش نمی‌شود.

• چرا؟ چون درب‌ها در دو سمت مخالف چاه هستند و مکانیزم‌هایشان با هم تداخل ندارند. این جدول مخصوص زمانی است که درب‌ها در یک سمت (روی یک دیوار) و دقیقاً بالای سر هم قرار دارند.

58- محل دریچه حمل در آسانسورهای گروهی کجاست و چه اندازه ای باید داشته باشد؟

15 9-7-2-2- در آسانسورهای گروهی (2آسانسور يا بيشتر) در كف موتورخانه و در امتداد پاگرد جلوی در طبقه آخر دريچه ای برای حمل متعلقات داخل موتورخانه مانند موتور گيربكس، تابلو كنترل به توقف آخر تعبيه شود كه بازشوی آن به سمت موتورخانه باشد ابعاد اين دريچه متناسب با اندازه های سيستم محركه يا وسايل سنگين داخل موتورخانه در نظر گرفته شود. همچنين قلاب سقف يا مونوريلي در سقف موتورخانه تعبيه گردد كه روی اين دريچه نيز كاربرد داشته باشد.

تقسیر تیم پلکان : 

این بند یکی از الزامات بسیار مهم برای «تعمیر و نگهداری» و «نصب» آسانسورهای گروهی (ساختمان‌هایی که ۲ یا چند آسانسور کنار هم دارند) را بیان می‌کند.

به زبان ساده، این بند می‌گوید: «چون قطعات آسانسور سنگین هستند، باید راهی برای بالا و پایین بردن آن‌ها بین طبقه آخر و اتاق موتورخانه وجود داشته باشد.»

 جزئیات و تفسیر این قانون :

۱. مشکل چیست؟

موتور گیربکس آسانسور، تابلو فرمان و فلکه‌ها قطعات بسیار سنگین و بزرگی هستند.

• اگر روزی موتور بسوزد و نیاز به تعویض داشته باشد، حمل این قطعه چند صد کیلویی از راه پله‌های باریک پشت‌بام به داخل موتورخانه بسیار دشوار و گاهی غیرممکن است.
• از طرفی نمی‌توان این قطعات را مستقیماً از داخل چاه آسانسور بالا کشید چون ممکن است آسانسورهای دیگر در حال کار باشند یا ایمنی کافی وجود نداشته باشد.

۲. راه‌حل (دریچه کف موتورخانه)

قانون‌گذار می‌گوید در آسانسورهای گروهی باید یک «دریچه حمل بار» در کف موتورخانه تعبیه شود.

• محل دریچه کجاست؟

دقیقاً در کف اتاق موتورخانه، اما در نقطه‌ای که زیرِ آن، پاگرد (راهرو) طبقه آخر قرار دارد. یعنی اگر دریچه را باز کنید، کفسازی راهروی طبقه آخر را می‌بینید (نه داخل چاه آسانسور را).

• کاربردش چیست؟

سرویس‌کار قطعه سنگین را با آسانسور سالم یا پله تا طبقه آخر می‌آورد. دریچه سقف را باز می‌کند و قطعه را با جرثقیل سقفی به داخل موتورخانه بالا می‌کشد.

۳. الزامات فنی این دریچه

متن ۴ نکته فنی مهم برای این دریچه تعیین کرده است:

1. جهت بازشو: درب این دریچه باید به سمت بالا (داخل موتورخانه) باز شود.

• فلسفه: اگر درب به سمت پایین باز شود، ممکن است هنگام راه رفتن در موتورخانه، ناگهان زیر پای کسی باز شود و سقوط کند. اما اگر به سمت بالا باز شود، روی قاب خود می‌نشیند و ایمن است.

2. ابعاد دریچه: باید به اندازه‌ای بزرگ باشد که بزرگترین قطعه موتورخانه (معمولاً موتور گیربکس یا تابلو) از آن رد شود.
3. نصب قلاب یا مونوریل: صرفاً وجود سوراخ کافی نیست! باید دقیقاً بالای مرکز این دریچه، در سقف موتورخانه یک قلاب (هوک) یا ریل سقفی (مونوریل) نصب شده باشد تا بتوانند زنجیر جرثقیل دستی (چین بلاک) را به آن آویزان کنند و بار را بالا بکشند.
4. مختص آسانسورهای گروهی: این قانون در این بند خاص برای ۲ آسانسور و بیشتر تاکید شده، زیرا در تک آسانسورها گاهی از خود چاه یا روش‌های دیگر استفاده می‌شود، اما وجود چنین دریچه‌ای همیشه استاندارد و مفید است.

خلاصه :

تصور کنید موتور آسانسور سوخته است. تعمیرکاران:
۱. موتور نو را تا طبقه آخر می‌آورند و در راهرو می‌گذارند.
۲. به موتورخانه می‌روند و دریچه کف را باز می‌کنند.
۳. زنجیر جرثقیل را از قلاب سقف آویزان کرده و از دریچه پایین می‌فرستند.
۴. موتور را می‌بندند و مستقیم به داخل موتورخانه بالا می‌کشند.

59- روش تهویه یا تخلیه هوای چاه آسانسور چگونه است و مساحت دریچه تخلیه چقدر باید باشد؟

15 1-8-2-2- هوای چاهی كه آسانسور را در خود جای داده و بيش از دو طبقه امتداد داشته باشد بايد مستقيماً يا از طريق موتورخانه به فضای آزاد تخليه شود. مساحت دريچه تخليه هوا نبايد كمتر از 1درصد مساحت مقطع چاه آسانسور باشد.

60- آیا سرعت آسانسور بر روی مساحت دریچه تهویه یا تخلیه هوا تاثیر دارد؟

15 2-8-2-2- در صورتيكه سرعت آسانسور بيش از 2.5 متر بر ثانيه باشد سطح تخليه هوا بايد حداقل 0.3 متر مربع باشد.

نکته 61 تا نکته  77

61- آیا دریچه تهویه یا تخلیه هوای 0.3 متر مربع برای دو يا سه آسانسور در يك چاه مشترك کافی است؟ برای چهار آسانسور چطور؟ نحوه محافظت از این دریچه تهویه چگونه است؟

15 3-8-2-2-  اگر تعداد دو يا سه آسانسور در يك چاه مشترك قرار گيرند سطح دريچه تخليه هوا (تهويه) 0.3 مترمربع كافی ميباشد. ولی برای چهار آسانسور ميبايستی به 0.4 متر مربع افزايش يابد و به نحوی محافظت شود كه از نفوذ باران و برف، ورود پرندگان و حيوانات ديگر به چاه جلوگيری شود.

62-دریچه تهویه چاه اتوماتیک باید باشد یا دستی؟ آیا چاه آسانسور میتواند محل تهویه هوای ساختمان باشد؟

15 4-8-2-2-دريچه تخليه هوا بايد به صورت دستی عمل نمايد.
توضیح تیم پلکان : اگر این دریچه با موتور برقی یا سنسور اتوماتیک کار کند، احتمال خرابی آن زیاد است. اگر سنسور خراب شود و دریچه بسته بماند، در صورت بروز آتش‌سوزی، دود در چاه حبس شده و باعث خفگی می‌شود. مکانیزم دستی (اهرم یا دستگیره) خراب نمی‌شود و همیشه آماده به کار است. در مواقع خاص، آتش‌نشانان ممکن است نیاز داشته باشند برای کنترل جریان هوا و دود، دریچه را به صورت دستی باز یا بسته کنند. سیستم دستی به آن‌ها اجازه می‌دهد بدون نیاز به برق (که ممکن است قطع شده باشد) این کار را انجام دهند.

15 5-8-2-2-چاه آسانسور نبايد وسيله تخليه هوای ساختمان باشد.

دلیل این بند:

۱. حفاظت در برابر حریق (جلوگیری از مکش معکوس و گسترش دود)

این اصلی‌ترین دلیل است. چاه آسانسور ذاتاً پتانسیل تبدیل شدن به یک «دودکش بزرگ» را دارد (پدیده دودکشی یا Chimney Effect).

• اگر شما خروجی هوای طبقات (مثلاً هواکش لابی یا راهروها) را به چاه وصل کنید، در زمان آتش‌سوزی، چاه آسانسور مثل جاروبرقی عمل کرده و دود و آتش را از طبقه آتش‌گرفته می‌مکد و با سرعت بسیار زیاد به تمام طبقات دیگر و کابین آسانسور پخش می‌کند.

۲. بهداشت و آسایش مسافران

• اگر هوای سرویس‌های بهداشتی، آشپزخانه‌ها یا موتورخانه تاسیسات (در زیرزمین) به چاه ریخته شود، این بوهای نامطبوع در کل ساختمان پخش می‌شوند.
• وقتی کابین حرکت می‌کند، هوای آلوده داخل چاه را فشرده کرده و از درز درب‌ها به داخل کابین (جایی که مسافر ایستاده) می‌فرستد.

۳. جلوگیری از ورود آلاینده‌های مخرب (خوردگی و خرابی)

• هوای خروجی ساختمان معمولاً “تمیز” نیست.
• رطوبت: (از حمام یا هوای شرجی بیرون) باعث زنگ‌زدگی سیم‌بکسل‌ها، ریل‌ها و کنتاکت‌های ایمنی می‌شود.
• چربی: (از آشپزخانه) باعث لیز شدن سیستم ترمز یا اختلال در سنسورها می‌شود.
• گرد و غبار: باعث خرابی قطعات الکترونیکی و مکانیکی می‌شود.

63- آیا چند گروه  آسانسور می توانند یک تهویه مشترک داشته باشند؟

15 6-8-2-2-تخليه هواي چاه هر گروه آسانسور مستقل از چاه های گروه ديگر خواهد بود. بنابراين نبايد بين آنها ارتباط تخليه هوا وجود داشته باشد.

توضیح تیم پلکان : این بند برای جلوگیری از انتشار فاجعه وضع شده است. دلایل اصلی عبارتند از:

• ۱. قرنطینه کردن آتش و دود (مهم‌ترین دلیل):

فرض کنید در ساختمان دو چاه آسانسور جداگانه دارید (چاه A و چاه B). اگر در چاه A آتش‌سوزی رخ دهد یا دود وارد آن شود، این چاه مثل یک دودکش عمل می‌کند و پر از دود سمی می‌شود.

اگر کانال تهویه این دو چاه در پشت‌بام به هم وصل باشد (Shared Duct)، دود غلیظ از چاه A وارد کانال مشترک شده و سپس به چاه B سرازیر می‌شود.

نتیجه: هر دو راه فرار و هر دو سیستم آسانسور همزمان از کار می‌افتند و کل ساختمان ناامن می‌شود. جداسازی باعث می‌شود اگر یک چاه آلوده شد، چاه دیگر تمیز و ایمن بماند (مثلاً برای استفاده آتش‌نشانان).

• ۲. جلوگیری از تداخل فشار هوا (اثر پیستونی):

آسانسورها وقتی با سرعت حرکت می‌کنند، فشار هوا را در چاه تغییر می‌دهند. اگر چاه‌ها از طریق کانال هوا به هم راه داشته باشند، حرکت آسانسور در چاه A می‌تواند باعث ایجاد باد و سر و صدا (زوزه کشیدن) در چاه B شود و حتی در عملکرد درب‌های طبقات چاه B (به خاطر فشار باد) اختلال ایجاد کند.

64- حداكثر ناشاقولی مجاز ديواره های داخل چاه آسانسور ( ابعاد چاه آسانسور ) چقدر است؟

2-9-2-2-15 رواداری شاقول بودن ديواره های داخل چاه آسانسور مطابق جدول زیر مي باشد، در صورت عدم رعايت اين اندازه ها، ابعاد مفيد چاه پس از كسر ناشاقولي ها ملاك عمل ميباشد.

حداكثر ناشاقولی مجاز ابعاد چاه آسانسور

65- در چاه های دارای چند آسانسور، فاصله  خطوط شاقولی چقدر باید باشد؟

3-9-2-2-15 در صورتيكه چاه دارای چند آسانسور باشد خطوط شاقولی در سمت مجاور آسانسورها بايد حداقل 200 ميليمتر فاصله داشته باشند (مطابق شكل زیر  با در نظر گرفتن تيغه جداساز)، همچنين رواداری ناشاقولی در محلهای قيدشده با حرف L حداكثر 25 ميليمتر است.

66- آسانسورهای مورد استفاده افراد ناتوان جسمی و معلول چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟

3-2-15- در آسانسورهايي كه احتمال جابهجايي افراد ناتوان جسمي بيشتر است، (ساختمانهاي دسته دوم، سوم و چهارم، اشاره شده در بند شماره 1 همین مطلب )، علاوه بر رعايت كليه ضوابط آسانسورها بايد ضوابط و مقررات زير نيز رعايت گردد :

• عرض درِ طبقات حداقل بايد 800 ميليمتر باشد، ولی توصيه ميشود در طبقات برای اين نوع آسانسور، از نوع اتوماتيك و با عرض 900 ميليمتر انتخاب شود.
• مسير دسترسی به درِ آسانسور مخصوصا ورودی اصلي بايد بدون مانع يا شيب تند باشد.
• حداقل عرض كابين در ساختمانهاي عمومی 1100 ميليمتر و حداقل عمق 1400 ميليمتر باشد.
• حداقل يك دستگيره روي يك ديواره كابين در ارتفاع 900 ميليمتر نصب شود، سطح مقطع اين دستگيره بين 30 تا 45 ميليمتر با شعاع انحنای 10 ميليمتر و فاصله آن از ديوار كابين حداقل 35 ميليمتر باشد.
• در صورتيكه نياز به تعبيه صندلی تاشو برای نشستن افراد ناتوان در داخل كابين باشد نشيمن اين صندلی بايد حداقل 300 ميليمتر عمق و 400 ميليمتر عرض داشته باشد و در ارتفاع 500 ميليمتری از كف كابين نصب شود و حداقل 100 كيلوگرم بار را تحمل نمايد.
• حداكثر رواداری توقف در تراز طبقه +- 10 ميليمتر باشد.
• زمان باز ماندنِ در، متناسب با نوع كاربری توسط افراد ناتوان، از 2 تا 20 ثانيه قابل تنظيم باشد.
• در آسانسورهای تكی لازم است كنار درِ آسانسور حداقل يك شستي احضار و در آسانسورهاي گروهي كه روبروی هم هستند در هر ديوار تعبيه گردد.
• لازم است رسيدن آسانسور به طبقه مورد نظر و شروع باز شدن در طبقه با صداي زنگي كه شدت صوتي آن قابل تنظيم از 35 تا 65 دسيبل باشد، اعلام گردد.
• علاوه بر وجود نشان دهنده جهت حركت آسانسور در داخل كابين، بايد جهت حركت به صورت علائم صوتی نيز مشخص شود. بدين منظور سيگنالهای صوتي منقطع تكی برای نشان دادن جهت حركت به سمت بالا و دوتايی براي نشان دادن جهت حركت به سم
  ت پايين در داخل كابين پخش شود.

67- مبحث پانزدهم چه ضوابطی برای آسانسورهای هیدرولیک دارد؟

4-2-15- در صورتيكه سيستم از نوع مستقيم باشد جك بايد دارای شير اطمينان مخصوص باشد. در صورتيكه از نوع غيرمستقيم باشد علاوه بر شير اطمينان مخصوص، تدابير ايمنی براي پيشگيری از سقوط آسانسور در اثر پاره شدن سيم بكسل مطابق استاندارد شماره 6303- 2 سازمان ّ ملي استاندارد ايران در نظر گرفته شود.

• در صورتيكه بيش از يك جك برای جابه جايی كابين به كار رود بايد به نحوی به همديگر مرتبط شوند كه فشار روغن آنها همواره يكسان باشد.
• در صورتيكه آسانسور هيدروليك از نوعي باشد كه نياز به حفر چاه جهت استقرار جك باشد (چاه جك)، بايد پيشبينی لازم جهت حفر اين چاه به عمل آيد.
• چاه جك (در صورت وجود) بايد نسبت به نفوذ آب مقاوم باشد و با دقت شاقولی 25 ميليمتر در ارتفاع 3 متر اجرا گردد.
• ساير الزامات مانند محاسبه تعداد، ظرفيت، جابه جايی كه برای آسانسورهای كششی مقرر شده، براي آسانسورهای هيدروليك نيز لازم الاجرا ميباشد.
  

68- الزامات آسانسورهای حمل خودرو چیست؟

• تعبيه آسانسورهای خودروبر به عنوان تنها راه ورود و خروج خودرو در طبقات پاركينگ كليه ساختمانهای مسكونی، تجاری، اداری و عمومی ممنوع ميباشد.
• در پاركينگهای طبقاتی و ساختمان هايی كه طبقات پاركينگ در كنار ساختمان قرار دارند، تعبيه آسانسورهاي خودروبر مجاز ميباشد. در اين شرايط تعداد مورد نياز آسانسور بايد بر اساس محاسبات ترافيكي آن تعيين شود (تعبيه حداقل 2 آسانسور الزامی است).
• در ساختمان هايی كه مطابق بند قبل تعبيه آسانسور حمل خودرو در آنها ممنوع نشده است، رعايت مقررات مبحث سوم مقررات ملي ساختمان درخصوص راه هاي خروج، سيستمهای اعلام حريق اتوماتيك و دستي، سيستمهای اطفاي حريق و… الزامي است.
• تأمين نيروی برق ثانويه (ژنراتور) به منظور سرويس دهی كامل آسانسورهای خودروبر الزامي است.
• به منظور تخليه گاز و دودهای خروجی از اگزوز خودروها، تعبيه فنهاي مكنده متناسب با حجم كابين در سقف كابين و در بالای چاه آسانسور الزامي است.
• كابين آسانسورهای خودروبر بايد دارای درِ اتوماتيك با سيستم محركه مجزا باشد و درهاي طبقات نيز از نوع اتوماتيك انتخاب شوند.
• در هر كابين بايد دو شستی احضار در دو سمت ديواره كابين نصب شود. محل قرارگيری اين شستی ها بايد به گونه ای باشد كه راننده خودرو هنگام ورود و خروج از هر دو سمت امكان دسترسی به دكمه های طبقات و كليدهای توقف اضطراری را دارا باشد.
• استفاده از چشم الكترونيكی پرده ای دوبعدی يا سه بعدی در ورودی(های) كابين الزامي است.
• آسانسور حمل خودرو بايد به سيستم تراز طبقه مجدد مجهز باشد.

69- اگر مدیر ساختمان از سرویسکار یا شرکتی برای سرویس استفاده نماید که پروانه ندارد در صورت بروز حادثه، مسئولیت با کیست؟

3-6-2-15- عقد قرارداد نگهداری مناسب، با اشخاص حقيقی و حقوقی صاحب صلاحيت در حين بهره برداری، همواره الزامی است، در غير اين صورت مسئوليت آسانسور با كارفرما يا بهره بردار ساختمان خواهد بود و بايد در قبال هر حادثه ای پاسخگو باشند.

70- قطعات آسانسور باید طبق چه استانداردهایی ساخته شوند؟

1-6-2-15- آسانسور بايد مطابق ضوابط اين مقررات در ساختمانها نصب، راه اندازي و تحويل گردد و قطعات منفصله و يا مونتاژ شده آن مطابق ضوابط سازمان ملّی استاندارد ايران به شماره های 6303-1 و 6303-2 ساخته شده باشند.

71- در هنگام آزمایش و تحویل گیری آسانسور چه مواردی باید رعایت شود ؟ چه کسی باید تحویل بگیرد؟

2-6-2-15- آسانسور پس از نصب و راه اندازی بايد توسط متخصصان صاحب صلاحيت آزمايش و تحويل گرفته شود. اين تحويل گيری مانع از ضمانت شركت سازنده، فروشنده و نصاب آسانسور نخواهد بود.

4-6-2-15- و مواردی که هنگام تحويل گيری آسانسور علاوه بر مواردی كه قبلاً ذكر شد، رعايت شان الزامي است:

1. كابين بايد در تراز هر طبقه توقف نمايد و در حين ورود و خروج مسافر يا بار در آن تراز باقي بماند.
2. رواداری توقف كابين از سطح تراز ورودی نبايد از +- 20 ميليمتر بيشتر شود.
3. در صورتيكه به دليل ظرفيت سنگين و يا ارتفاع زياد و يا هر دليل ديگر كابين بعد از كم يا زياد شدن مسافران و بار، تغيير سطح دهد و از رواداری مجاز تجاوز نمايد بايد مكانيزم تراز طبقه شدن مجدد به سيستم اضافه شود.
4. كابين نبايد هنگام حركت به سمت بالا يا پايين لرزش يا تكان داشته باشد و صداهای سايش يا غيرمعمول بدهد.
5. سيستم محركه آسانسور بايد كمترين لرزش و صدا را داشته باشد و با بالانس كردن صحيح و نصب لرزه گيرهای مناسب از به وجود آمدن و انتقال اين موارد به سازه ساختمان جلوگيري شده باشد.
6. در مواقع قطع برق، بايد بتوان به طور دستی كابين را به نزديكترين طبقه رسانيد تا مسافران خارج شوند، دستورالعمل نحوة عملكرد بايد در موتورخانه نصب باشد.
7. درِ كابين و درهای طبقات در هنگام بسته بودن بايد كاملاً محدوده بازشوی ورودي را پوشش داده و قفل شوند (قفل ايمنی).
8. دكمه های زنگ اخبار و توقف اضطراری در كابين (در صورت وجود) پايينترين دكمه بوده و در ارتفاعی برابر با 890 ميليمتر نصب شوند و بالاترين دكمه نبايد بيش از 1370 ميليمتر از كف كابين ارتفاع داشته باشد.
9. زنگ اخبار (در صورت وجود) بايد مجهز به باطری قابل شارژ باشد و حتي المقدور امكان نصب زنگ كمكی در اتاق نگهبانی نيز فراهم گردد.
10. در ساختمانهای عمومی بايد وسيله مكالمه دوطرفه (تلفن يا …) در كابين نصب شود (توصیه ميشود اين وسيله در كليه آسانسورها نصب شود).
11. درهای لولايی طبقات بايد مجهز به پنجره مرئي شوند تا بودن كابين در طبقه مشخص شود. كيفيت و ابعاد اين پنجره و شيشه بايد طبق ضوابط استانداردهاي ملّي يا استانداردهاي معتبر بين المللی باشد.
12. روشن بودن داخل كابين به طور دائم در حين حركت يا با درِ باز الزامي است.
13. تعبيه هواكش براي كابين داراي در الزامي است.
14. در صورتيكه كابين فاقد در باشد (آسانسورهاي باری ويژه) بايد لبه ايمنی مجهز به ميكروسوئيچ و حداقل يك چشم الكترونيكی در آستانه ورودی كابين نصب شود. علاوه بر آن بايد كليه شرايط ايمنی، مطابق با ضوابط سازمان ملّی استاندارد ايران به شماره های 6303-1و 6303-2 رعايت گردد.
15. ريلهای راهنمای آسانسور بايد از جنس فولاد مخصوص بوده و استحكام و درستی انتخاب و نصب آنها توسط شركت آسانسوري تضمين شده باشند.
16. در موقع تحويل گيری آسانسور بايد شناسنامه مربوطه به آسانسور مطابق فرمی که در بخش 72 همین مطلب ارائه می شود دريافت شود و در هر قرارداد نگهداری، اين شناسنامه به رويت شركت نگهدارنده برسد تا آخرين تغييرات اساسی در آسانسور به اطلاعات آن شناسنامه اضافه گردد.
17. دستگيره اي بر روی يكي از ديواره های كابين، ترجيحاً در عقب با سطحی صاف با فاصله ای حداقل 20 ميليمتر از ديواره و در ارتفاع 900 ميليمتر از كف كابين نصب شود.
18. وقتی كه درِ كابين و درِ طبقات باز ميشوند، شدت روشنايی بر روي دكمه های كنترل كابين و يا راهروها، نبايد از 50 لوكس كمتر باشد و اين روشنايي بايد دايمي باشد.
19. در آسانسورهای تخت بر و آسانسورهای حمل بار، نصب يك يا دو رديف ضربه گير روی تمام ديواره هاي كابين الزامی است.
20. حداكثر ارتفاع بالاترين دكمه ها و نشانگرهای كابين نبايد بيش از 1800 ميليمتر باشد. دكمه هاي نشان دهنده جهت، اندازه ای برابر 18ميليمتر خواهند داشت. نشانگر قابل رؤيتی جهت نشان دادن تقاضاي مسافر ثبت شده روی دكمه ها يا كنار آنها براي هر آسانسور، بايد وجود داشته باشد و پس از جواب دادن به اين تقاضا بايد خاموش شده يا تغيير رنگ دهد.
21. در كليه طبقات به جز طبقه ورودی اصلي، يك علامت تصويری با طرح استاندارد شده در مجاورت هر دكمه آسانسور نصب شود كه نشان مي دهد كه در مواقع آتش سوزي از آسانسور استفاده نشود و راه پله خروجی و اضطراری را نشان دهد.
22. اتصال زمين مناسبی براي سيستم برق آسانسور و همچنين سيستم همبندی براي هم ولتاژ كردن جهت ريل هاي آسانسور و قطعات فلزي ثابت آن، مطابق مفاد مقررات مبحث سيزدهم مقررات ملّی ساختمان در نظر گرفته شود.
23. در صورتيكه ساختمان به هر دليلی قبل از تكميل سيستم آسانسور مورد بهره برداري قرار گيرد، بايد تمام نقاط دسترسی به چاه و آسانسور و موتورخانه آسانسور در برابر خطر سقوط حفاظت شوند.
    

72- شناسنامه فنی آسانسور شامل چه می شود؟

نمونه شناسنامه اطلاعاتی (فنی) آسانسور

نوع آسانسور:

☐ مسافربر    ☐ باری    ☐ برانکاردبر    ☐ تخت‌بر

انواع دیگر: …………

• ظرفیت: ……… کیلوگرم
• …………….. نفر
• سرعت: ……….… متر بر ثانیه
• تعداد طبقات: ……..
• شماره طبقات: ……..
• تعداد بازشو: …..…

نوع کنترل سرعت:

☐ دوسرعته    ☐ ACVV    ☐ VVVF

سایر موارد: …..…

طول مسیر حرکت: ……… متر

سیستم آویز :

☐ 1:1    ☐ 2:1

انواع دیگر : …….

کابین:

• عرض: ……… میلی‌متر
• عمق: …….. میلی‌متر
• ارتفاع: ………. میلی‌متر
• نوع در کابین: …..…
• سیستم ایمنی در کابین: ….…
• روشنایی کابین: ……
• نحوه اعلام خطر: ……

تجهیزات داخل چاه:

• ریل کابین: ……
• ریل وزنه: ……
• تعداد ریل‌ها: ……

سیم بکسل:

• نوع و نحوه بافت: ……
• نام کارخانه و کشور سازنده: ……
• تعداد رشته: ……
• طول هر رشته: ……

تراول کابل:

• نام کارخانه و کشور سازنده: ……
• طول و تعداد رشته: ……

• مشخصات کادر وزنه و وزنه های تعادل : ……
• مشخصات و نوع ضربه‌گیر کابین: ……
• مشخصات و نوع وزنه تعادل: ……

تجهیزات برقی و ایمنی

• نام و کشور سازنده سیستم محرکه: …
• ولتاژ: … ولت
• تعداد فاز: …
• قدرت: … کیلووات
• نوع و تعداد فاز فن: …
• ولتاژ فن: … ولت
• شماره سریال: …

نام کشور سازنده گیربکس (در صورت وجود): …

• نوع گیربکس (در صورت وجود) : …
• شماره سریال: …
• نوع ترمز موتور گیربکس: …
• ولتاژ: …… ولت

مشخصات تابلو فرمان:

☐ رله‌ای    ☐ میکروپروسسور

سایر انواع: …

• ذکر کلیه حفاظت‌های تابلو: …
• مشخصات فنی تابلو: …

گاورنر:

• نام و کشور سازنده: ……
• شماره سریال: ……
• نوع سوئیچ ایمنی: ……
• فلکه و وزنه گاورنر:  وزن: …… کیلوگرم     – نوع سوئیچ ایمنی: ……

پاراشوت:

• نام و کشور سازنده: …
• نوع پاراشوت: …
• شماره سریال: …
• نوع سوئیچ ایمنی: …

درهای طبقات:

• نوع در: …
• بازشو در: ☐ چپ    ☐ راست    ☐ بالا    ☐ موارد دیگر: ……
• عرض: …… میلی‌متر     – ارتفاع: …… میلی‌متر

چاه آسانسور:

• ابعاد: عرض: …… میلی‌متر    – عمق: …… میلی‌متر
• ارتفاع چاهک: …… میلی‌متر
• ارتفاع اورهد (بالاسری): …… میلی‌متر
• محل دریچه‌های اضطراری یا بازرسی: ……

موتورخانه:

• موقعیت: ☐ بالا    ☐ بالا-کنار    ☐ پایین-کنار    ☐ پایین-زیر    ☐ داخل چاه    ☐ سایر انواع
• ابعاد موتورخانه: عرض: …… میلی‌متر    – عمق: …… میلی‌متر
• ارتفاع از کف: …… میلی‌متر
• ارتفاع از کف استقرار موتور گیربکس (در صورت وجود): …… میلی‌متر

73- هنگام بازديد يا تعمير آسانسور در دوره بهره برداري چه احتیاطی باید رعایت شود؟

4-6-2-15- هنگام بازديد يا تعمير آسانسور در دوره بهره برداري، لازم است كليه وروديهای آسانسور در طبقات مختلف توسط سرويس كار مجاز ساختمان مسدود گردد. مسدود نمودن ورودی هاي مذكور لازم است با علائم هشدار دهنده مطابق با مبحث بيستم مقررات ملّي ساختمان انجام گيرد.

74-الزامات حفاظت در برابر آتش و حریق در آسانسورها چیست؟

7-2-15- هنگام آتشسوزی ساختمانها، آسانسورها ميتوانند نقش حياتي در تخليه ساختمان و نجات افراد داشته باشند در حاليكه هميشه اين پيغام در آسانسورها نصب ميشود كه از آسانسورها هنگام آتشسوزی استفاده نشود. هنگام وقوع حريق در تمام يا قسمتی از ساختمان مشكلات تخليه خصوصاً براي سالمندان و بيماران پيش ميآيد. به همين منظور استفاده از آسانسور در مواقع آتشسوزی در صورتی مجاز است كه آسانسور در اختيار افراد ذيصلاح يا آتشنشانها قرار گيرد تا بتوانند با راندمان بيشتر، عمليات تخليه را انجام دهند.

1. رعايت مفاد مبحث سوم مقررات ملّی ساختمان تحت عنوان “محافظت ساختمانها در برابر حريق” لازم الاجرا ميباشد.
2. چاه آسانسور به عنوان يك كانال هوايی عمل ميكند و لذا راهرو طبقات بايد توسط درهای ضدگسترش حريق محفوظ گردد تا از نفوذ دود و آتش به چاه آسانسور و عمل نمودن چاه آسانسور به عنوان دودكش جلوگيري شود.
3.  كابل تغذيه برق براي آسانسور بايد مستقل باشد تا چنانچه در اثر آتشسوزی، اتصال برق منجر به عمل فيوزها يا كليدهای حفاظتی ديگر گشته و سبب قطع مدار برق قسمتهايی از ساختمان شوند، سيستم برق آسانسور همچنان متصل و فعال باشد.
4. در پايينترين نقطه و يا در طبقه همكف داكت هوايی خاصی براي چاه آسانسور طراحی و ساخته شود تا در مواقع آتشسوزی و نفوذ دود به چاه آسانسور، تهويه هواي تازه از داكت ممكن باشد.
5. داكت فوق بايد به نحوی محفوظ شود تا از ورود انسان و يا حيوانات به چاه آسانسور جلوگيري شود.
6. در صورت الزام به پيشبينی سيستم اعلام حريق در ساختمان (با توجه به ضوابط ساير مباحث مقررات ملّي ساختمان يا ضوابط سازمان آتشنشاني و غيره)، نصب حسگرهای سيستم اعلام حريق در فضاهای موتورخانه آسانسور، چاه آسانسور، راهرو و ورودي به موتورخانه آسانسور و راهرو جلوی درِ طبقات آسانسور الزامي است. حداكثر فاصلة افقی نصب اين حسگرها از مركز هر بازشو آسانسور (مركز در طبقات) برابر 1.5 متر است. اين حسگرها از طريق تابلو كنترل (پانل كنترل) سيستم اعلام حريق به سيستم كنترل آسانسور مرتبط ميگردند. در صورتيكه حسگرهای فوقالذكر فعال شوند، درِ آسانسور نبايد در هيچيك از طبقات به جز طبقه ورودي يا طبقه از پيش تعريف شده باز شود. تمام آسانسورها بايد به طبقه ای كه توسط افراد مسئول ساختمان مشخص ميشود منتقل شوند و قابليت كنترل به صورت دستي (كليد آتشنشان) را دارا باشند.
7. استفاده از هر نوع وسايل آتشنشانی در موتورخانه آسانسور به شرطی مجاز ميباشد كه اين تجهيزات برای اطفاي حريق ناشی از آسانسور به كار روند.
8. انبار كردن و يا گذاشتن هر نوع مواد قابل اشتعال و يا غيرقابل اشتعال در چاه آسانسور، موتورخانه و يا چاهك آسانسور ممنوع ميباشد.
9. در صورتيكه ديواره های چاه آسانسور از نظر مقاومت به آتش درجه بندی شده باشند، بايد درهای لولايی همان درجه و درهاي اتوماتيك حداقل نصف آن درجه بندي را دارا باشند.

75- مقررات ملی در مورد برق اضطراری آسانسور چه می گوید؟

8-2-18- در صورتيكه وجود برق اضطراری براي يك ساختمان ضروری باشد بايد حداقل يك آسانسور از هر گروه آسانسور در ساختمان از برق اضطراری تغذيه گردد و اين خط تغذيه بايد بتواند هريك از آسانسورهای ديگر را به انتخاب تغذيه نمايد. اين سيستم بايد به صورت خودكار فعال شود.

76- اقلام تحویلی هنگام تحویل آسانسور به مسئولین ساختمان چه چیزهایی هستند؟

پیوست 1) هر دستگاه آسانسور، بايد داراي مدارك فنی به شرح زير باشد و به مسئولين ساختمان تحويل گردد:

1. پلاك: شامل نام و نشانی كامل سازنده، نام و نشانی نماينده (در صورت وجود)، مدل دستگاه، شماره سريال و سال ساخت. اين پلاك بايد به آسانی قابل مشاهده و خواندن باشد.
2. شناسنامه هاي فنی: مانند نمونه های ارائه شده در بند 72 همین مطلب
3. نقشه های اجرايی: با قيد نيروهای وارده و نقشه های عمومي برقی
4. تاييديه های فني و گواهی های مربوط به اجزا مطابق ضوابط استانداردهاي ملّی
5. گواهی بازرسی فنی صادره از طرف شركت بازرسی معتبر كه پس از نصب، راه اندازی، آزمايش و تاييد بر مبنای استاندارد ملّی صادر ميگردد. پلاك گواهی بازرسی فنی بايد داخل كابين آسانسور نيز نصب گردد.
6. قرارداد سرويس و نگهداری
7. كتابچه دستورالعمل بهره برداری: در اين كتابچه دستورالعمل های سرويس، نگهداری، بازرسی و آزمايش های دوره ای بايد به زبان فارسی و انگليسی آمده باشد. اطلاعات ارائه شده در اين دستورالعمل بايد حتی الامكان در قالب شكل، نمودار يا جدول ارائه شده باشد. جهت استفاده طولانی مدت كتابچه ارائه شده بايد از جنس بادوام ساخته شده باشد.
8. دستورالعملهای ايمنی كه نياز به اقدام فوری دارند، بايد به راحتی در دسترس افراد صاحب صلاحيت باشند تا در مواقع لزوم بتوان به آنها رجوع نمود. متن اين دستورالعملها بايد تا حد ممكن ساده و مختصر تدوين شده باشد.

مطلب مرتبط : روش سریع استعلام استاندارد آسانسور ( مراحل+تصویر)

77- ضوابط آسانسورهای كنار هم دارای چاه مشترك در مبحث پانزدهم مقررات ملی چیست؟

پیوست دوم)

1. عرض كل چاه مشترك برابر با مجموع عرض چاه های هر آسانسور به علاوه ضخامت ديواره ها يا سازه هاي جداكننده است.
2. ارتفاع چاهك برابر با ارتفاع سريعترين آسانسور موجود در چاه مشترك می باشد.
3. حداقل ارتفاع كف آخرين توقف تا زير سقف موتورخانه (بالاسری) برابر با ارتفـاع بالاسری برای سريعترين آسانسور موجود در چاه مشترك ميباشد.

در این مطلب سعی کردیم تا مهمترین نکات مبحث پانزدهم مقررات ملی در حوزه آسانسور را پوشش دهیم. امیدواریم مفید بوده باشد. خوشحال میشویم نقطه نظرات شما را در بخش نظرات بشنویم.