این مطلب سعی دارد به صورتی نسبتا کامل به بررسی “گواهینامه تابلو فرمان آسانسور” بپردازد و جنبههای مهم از اهمیت و الزامات قانونی گرفته تا فرآیند دریافت و استانداردهای مرتبط را تشریح کند. پیشتر در مطلبی با عنوان راهنمای خرید تابلو فرمان آسانسور به موارد کلی پرداخته بودیم.
۱. گواهینامه تابلو فرمان آسانسور چیست؟
گواهینامه تابلو فرمان آسانسور، یک سند رسمی و معتبر است که توسط شرکتهای بازرسی فنی تأیید صلاحیت شده از سوی سازمان ملی استاندارد ایران صادر میشود. این گواهینامه تأیید میکند که یک مدل خاص از تابلو فرمان، مطابق با الزامات و مقررات فنی مندرج در استانداردهای ملی و بینالمللی (بهویژه استاندارد ملی ایران به شماره ۱-۶۳۰۳ و استاندارد اروپایی EN 81) طراحی، تولید و با موفقیت آزمایش شده است.
این سند که به آن “گواهی آزمون نوعی” (Type Test Certificate) نیز گفته میشود، تضمینکننده موارد زیر است:
- ایمنی الکتریکی: حفاظت کاربران و سرویسکاران در برابر خطرات برقگرفتگی.
- عملکرد صحیح مدارهای ایمنی: اطمینان از کارکرد بینقص زنجیره ایمنی آسانسور.
- قابلیت اطمینان و پایداری: عملکرد پایدار تابلو در شرایط مختلف کاری.
- کیفیت ساخت و قطعات: استفاده از قطعات استاندارد و باکیفیت در فرآیند تولید.
۲. اهمیت و ضرورت اخذ گواهینامه تابلو فرمان آسانسور
اهمیت این گواهینامه فراتر از یک الزام اداری است و مستقیماً با جان و ایمنی مسافران و همچنین عملکرد کل سیستم آسانسور در ارتباط است.
الف) تضمین ایمنی
این مهمترین دلیل برای وجود این گواهینامه است. تابلو فرمانهای استاندارد دارای مدارهای حفاظتی متعددی هستند که در شرایط خطرناک مانند نوسانات برق، عدم تقارن فاز، اضافه بار موتور، و خطاهای سیستمی، عملکرد آسانسور را متوقف کرده و از بروز حوادث جلوگیری میکنند. عملکرد صحیح سیستم ترمز اضطراری، روشنایی اضطراری و سیستم نجات اضطراری (Blackout) همگی توسط یک تابلو فرمان استاندارد مدیریت میشوند.
ب) الزامات قانونی و ارتباط با گواهی استاندارد آسانسور
بر اساس مقررات ملی ساختمان و الزامات سازمان ملی استاندارد، استفاده از تابلو فرمان فاقد گواهینامه معتبر در آسانسورها ممنوع است. در زمان بازرسی نهایی آسانسور برای صدور “گواهی استاندارد ادواری یا اولیه”، بازرس شرکت استاندارد، گواهینامه تابلو فرمان را به عنوان یکی از مدارک اصلی و الزامی بررسی میکند. بدون این سند، کل سیستم آسانسور تأییدیه نهایی را دریافت نخواهد کرد.
ج) عملکرد بهینه و آسایش مسافران
تابلو فرمانهای دارای گواهینامه، به ویژه مدلهای درایودار (VVVF)، با کنترل دقیق سرعت و شتاب موتور، حرکتی بسیار نرم، بدون لرزش و بدون شوک را برای کابین فراهم میکنند. این امر نه تنها منجر به آسایش و تجربه بهتر مسافران میشود، بلکه استهلاک قطعات مکانیکی آسانسور را نیز به شکل چشمگیری کاهش میدهد.
د) قابلیت اطمینان و کاهش هزینههای نگهداری
استفاده از قطعات باکیفیت و طراحی مهندسیشده بر اساس استاندارد، طول عمر تابلو فرمان را افزایش داده و میزان خرابیها و خطاهای پیشبینی نشده را به حداقل میرساند. این موضوع در بلندمدت منجر به کاهش هزینههای تعمیر و نگهداری آسانسور خواهد شد.
ه) پوشش بیمه و مسئولیت حقوقی
در صورت وقوع حادثه، یکی از اولین مواردی که توسط کارشناسان بیمه و مراجع قضایی بررسی میشود، استاندارد بودن قطعات اصلی آسانسور، از جمله تابلو فرمان است. داشتن گواهینامه معتبر، نشاندهنده رعایت اصول ایمنی توسط مالک ساختمان و شرکت نصاب بوده و در فرآیندهای حقوقی و دریافت خسارت از بیمه نقش کلیدی دارد.
۳. استانداردهای مرجع برای تابلو فرمان آسانسور
صدور گواهینامه بر اساس آزمونهای تعریف شده در استانداردهای مشخصی صورت میگیرد. مهمترین این استانداردها عبارتند از:
- استاندارد ملی ایران شماره ۱-۶۳۰۳: این استاندارد با عنوان “مقررات ایمنی ساختار و نصب آسانسور – قسمت اول: آسانسورهای برقی” تدوین شده و ترجمه و بومیسازی شده استاندارد اروپایی EN 81 است. تمام الزامات فنی، ایمنی و عملکردی تابلو فرمان در این استاندارد تشریح شده است.
- استاندارد اروپایی EN 81-20 و EN 81-50: این دو استاندارد به عنوان مرجع اصلی در سطح جهانی شناخته میشوند.
EN 81-20به قوانین ایمنی برای ساخت و نصب آسانسورهای مسافری و باری میپردازد وEN 81-50شامل قوانین طراحی، محاسبات، بازرسیها و آزمونهای قطعات آسانسور است. گواهینامه تابلو فرمان در عمل، تأییدیه انطباق محصول با الزامات این استانداردهاست.
این استانداردها طیف وسیعی از ویژگیها را پوشش میدهند، از جمله:
- حفاظت در برابر تماس مستقیم و غیرمستقیم با قطعات الکتریکی.
- عملکرد صحیح مدار سری ایمنی (Safety Chain).
- سازگاری الکترومغناطیسی (EMC) برای جلوگیری از تداخل با سایر تجهیزات.
- الزامات مربوط به عملکرد در حالت بازرسی (Inspection) و اضطراری.
- دوام و پایداری قطعات در برابر شرایط محیطی و الکتریکی.
۴. فرآیند اخذ گواهینامه تابلو فرمان آسانسور
تولیدکننده تابلو فرمان برای دریافت گواهینامه برای یک مدل مشخص از محصول خود، باید مراحل زیر را طی کند:
-
طراحی و تولید نمونه اولیه: شرکت سازنده، تابلو فرمان را بر اساس تمامی الزامات استاندارد EN 81 یا استاندارد ایرانی طراحی و تولید میکند. این مرحله شامل انتخاب دقیق قطعاتی مانند درایو (اینورتر)، کنتاکتورها، رلهها، برد اصلی (Main Board)، منبع تغذیه و فیوزهای حفاظتی است. این موارد در مطلب اصلی مربوط به تابلو فرمان بیشتر توضیح داده شده است.
-
تهیه مستندات فنی (Technical File): مجموعهای کامل از مدارک فنی شامل نقشههای الکتریکی، لیست قطعات (BOM)، دیاگرامهای سیمکشی، مستندات نرمافزار، راهنمای کاربری و نصب و تحلیلهای ریسک تهیه میشود.
-
ارسال درخواست و نمونه به شرکت بازرسی: سازنده با یکی از شرکتهای بازرسی فنی معتبر و دارای مجوز از سازمان ملی استاندارد قرارداد بسته و یک نمونه کامل از تابلو فرمان را به همراه مستندات فنی برای آن شرکت ارسال میکند.
-
انجام آزمونهای تخصصی در آزمایشگاه: این مرحله، اصلیترین بخش فرآیند است. کارشناسان شرکت بازرسی، مجموعهای از آزمونهای دقیق و سختگیرانه را بر روی نمونه انجام میدهند. این آزمونها شامل موارد زیر است:
- آزمونهای عملکردی: بررسی صحت عملکرد کلیه فانکشنهای تابلو از جمله حرکت عادی، حالت بازرسی، سیستم نجات اضطراری، سیستم آتشنشانی و…
- آزمونهای مدارهای ایمنی: شبیهسازی قطع شدن هر یک از اجزای زنجیره ایمنی (مانند قفل درها، گاورنر، پاراشوت) و اطمینان از توقف آنی و ایمن آسانسور.
- آزمونهای الکتریکی: اندازهگیری مقاومت عایقی، تست ولتاژ بالا (Hi-Pot)، بررسی سیستم اتصال به زمین (ارت) و عملکرد صحیح تجهیزات حفاظتی.
- آزمونهای سازگاری الکترومغناطیسی (EMC): اطمینان از اینکه تابلو فرمان نویز الکترومغناطیسی مخرب تولید نکرده و تحت تأثیر نویزهای محیطی نیز دچار اختلال عملکرد نمیشود.
- بررسی و انطباق قطعات: کنترل لیست قطعات و اطمینان از استاندارد بودن و تناسب آنها با طراحی.
- بررسی مستندات و صدور گواهینامه: پس از اینکه تابلو فرمان تمام آزمونها را با موفقیت پشت سر گذاشت و مستندات فنی آن نیز کامل و مورد تأیید بود، شرکت بازرسی “گواهینامه ” را برای آن مدل خاص از تابلو فرمان صادر میکند. این گواهینامه دارای شماره سریال منحصربهفرد و تاریخ اعتبار مشخص است.
۵. چگونه اصالت گواهینامه تابلو فرمان آسانسور را استعلام کنیم؟
برای اطمینان از صحت و اعتبار گواهینامه یک تابلو فرمان، شرکتهای نصب و مالکین ساختمان میتوانند:
- درخواست مستقیم از تولیدکننده: کپی گواهینامه را از شرکت سازنده تابلو فرمان دریافت کنند.
- استعلام از شرکت بازرسی صادرکننده: با در دست داشتن شماره سریال گواهینامه، با شرکت بازرسی که نام آن بر روی گواهینامه درج شده تماس گرفته و اعتبار آن را استعلام نمایند.
- کنترل توسط بازرس استاندارد: در زمان بازرسی آسانسور، بازرس استاندارد خود موظف است اصالت گواهینامه را از طریق سامانههای داخلی سازمان ملی استاندارد بررسی کند.
جمعبندی
گواهینامه تابلو فرمان آسانسور صرفاً یک برگه کاغذ یا یک مجوز اداری نیست؛ بلکه سندی است که ایمنی، کیفیت و عملکرد صحیح تابلو فرمان آسانسور را تضمین میکند. انتخاب و استفاده از تابلو فرمانی که این گواهینامه را دریافت کرده باشد، یک سرمایهگذاری هوشمندانه در راستای حفظ امنیت جانی مسافران، افزایش عمر مفید آسانسور، کاهش هزینههای جاری و تطابق کامل با قوانین و مقررات ملی ساختمان است. بنابراین، بر تمام فعالان این صنعت، از تولیدکنندگان گرفته تا شرکتهای نصاب و مالکین ساختمان، واجب است که به این موضوع اهمیت ویژهای داده و همواره از محصولات استاندارد و تأیید شده استفاده نمایند.
بدون دیدگاه