صنعت آسانسور در ایران، مسیری طولانی و پرچالش را پشت سر گذاشته است؛ مسیری که شکلگیری، رشد و بلوغ آن بدون تلاش پیشکسوتانی چون مهندس علی صراف جوان قابل تصور نیست.
مهندس علی صراف در ایام جوانی از کشتی گیران به نام ایران بود که در مسابقات ارتش های جهان توانست با شکست قهرمانان المپیک و جهان به مقام قهرمانی دست یابد. در کنار همه این موارد مهندس علی صراف در زمان حضور اوتیس در ایران از سرپرستان و نمایندگان اوتیس بوده و اولین آسانسورها و پله برقی های ایران همچون شهرک اکباتان تهران و … با دستان توانمند ایشان به ثمر نشست.
در این قسمت از ویدئوهای رسانه پلکان، گفتوگویی صمیمی و تاریخی با این فعال باسابقه صنعت آسانسور انجام شد که مروری ارزشمند بر گذشته، حال و آینده این صنعت در کشور ارائه میدهد.
ورود مهندس علی صراف جوان به صنعت آسانسور ایران
آغاز فعالیت حرفهای از سال ۱۳۴۴
مهندس علی صراف جوان در این گفتوگو توضیح میدهد که ورود او به صنعت آسانسور به سال ۱۳۴۴ بازمیگردد. در آن سالها، نصب آسانسور در ایران پدیدهای محدود و عمدتاً وابسته به شرکتهای خارجی بود.
آشنایی اولیه او با این حرفه از طریق برادر بزرگترش که در یکی از مراکز وابسته به ارتش در خیابان سپهبد قرنی فعالیت میکرد، شکل گرفت. مشاهده مستقیم فعالیت مهندسان خارجی نصب آسانسور، جرقه علاقهای شد که مسیر شغلی او را برای دههها مشخص کرد.
نقش مهندس امیر یزدانی در مسیر حرفهای
در همان دوران، مهندس امیر یزدانی که بعدها به یکی از چهرههای برجسته صنعت آسانسور ایران تبدیل شد، استعداد و علاقه مهندس صرافجوان را تشخیص داد و زمینه ورود عملی او به نصب آسانسورهای اوتیس (Otis) را فراهم کرد. این همکاری، نقطه آغاز فعالیت جدی مهندس صرافجوان در پروژههای اجرایی آسانسورهای مدرن در ایران بود.
توسعه آسانسورهای خارجی در ایران پیش از انقلاب
ورود برند Otis و آموزشهای خارجی
با گسترش پروژههای ساختمانی، برندهای خارجی بهویژه Otis نقش پررنگی در بازار ایران ایفا کردند. مهندس یزدانی برای گذراندن دورههای تخصصی نصب و راهاندازی آسانسور به فرانسه اعزام شد و پس از بازگشت، دانش فنی روز را وارد پروژههای داخلی کرد.
نخستین پروژههای شاخص نصب آسانسور
یکی از نخستین پروژههای مهم این دوره، نصب آسانسور یک ساختمان هشتطبقه در خیابان سپهبد قرنی بود؛ پروژهای که بهعنوان یکی از نمادهای آغاز توسعه آسانسورهای مدرن در تهران شناخته میشود. در ادامه، همکاری میان مهندس یزدانی و مهندس ارجمند باعث واردات و گسترش آسانسورهای Otis در پروژههای بزرگتر شد.
فعالیت حرفهای تا پیش از انقلاب و تأسیس شرکت الفارس
نظارت بر پروژههای بزرگ Otis
مهندس صرافجوان تا پیش از انقلاب اسلامی، بهعنوان یکی از سرپرستان و ناظران پروژههای بزرگ Otis فعالیت داشت و در اجرای آسانسور ساختمانهای مرتفع نقش مؤثری ایفا کرد.
تأسیس شرکت الفارس در سال ۱۳۵۷
در سال ۱۳۵۷، او به همراه مهندس شکوری اقدام به تأسیس شرکت الفارس کرد. این شرکت در سالهای بعد، پروژههای بزرگ و مهمی را در صنعت آسانسور کشور اجرا کرد و همکاری میان این دو تا پایان عمر مهندس شکوری ادامه داشت.
تاریخچه ورود آسانسور به ایران از نگاه یک پیشکسوت
نخستین آسانسورهای مدرن ایران
در بخش تاریخی گفتوگو، مهندس علی صراف جوان به ساختمان بانک سپه در خیابان سپهبد قرنی اشاره میکند؛ ساختمانی که در دوره رضا شاه محل استقرار دفتر او بوده است.
به گفته وی، نصب دو آسانسور بزرگ در این ساختمان در حدود سال ۱۳۳۲ شمسی، یکی از نخستین نمونههای آسانسور مدرن در ایران بهشمار میرود. این آسانسورها هنوز هم بهعنوان بخشی از میراث صنعتی کشور شناخته میشوند.
مطلب مرتبط : اولین آسانسور ایران
خاطرات ماندگار از پروژههای خاص آسانسور
پروژه بانک سپه و مهندس فنلاندی
یکی از خاطرات جالب مطرحشده، مربوط به تعویض آسانسورهای بانک سپه در میدان توپخانه پس از حدود ۲۰ تا ۲۵ سال است. در این پروژه، حضور یک مهندس فنلاندی بهدلیل شرایط امنیتی منطقه، باعث سوءتفاهمهایی شد که با دخالت و توضیح مهندس صرافجوان، مشکل برطرف گردید.
وضعیت فعلی آسانسورهای ایرانی در مقایسه با نمونههای خارجی
رشد تولید داخلی آسانسور
به باور مهندس علی صراف جوان، امروز بخش قابل توجهی از تجهیزات آسانسور در ایران تولید داخل است. در حوزههایی مانند:
- ساخت کابین آسانسور
- ریلهای راهنما
- بسیاری از قطعات مکانیکی
ایران به جایگاه قابل قبولی در منطقه خاورمیانه دست یافته است.
چالشها و محدودیتها
با وجود پیشرفتهای چشمگیر، او تأکید میکند که رقابت مستقیم با موتورهای اروپایی همچنان چالشبرانگیز است، هرچند کیفیت موتورهای ایرانی در مقایسه با برخی نمونههای منطقهای، بالاتر ارزیابی میشود.
آینده صنعت آسانسور ایران از نگاه مهندس صرافجوان
مهندس علی صراف جوان معتقد است که حمایت هدفمند دولت از تولیدکنندگان و شرکتهای آسانسوری، میتواند آینده این صنعت را متحول کند. به گفته او، در صورت بهبود شرایط اقتصادی و حمایتهای ساختاری، ایران میتواند:
- وابستگی به آسانسورهای خارجی را کاهش دهد
- حتی در پروژههای بلندمرتبه نیز به تولیدات داخلی اتکا کند
جمعبندی
این گفتوگو، تنها یک مصاحبه نیست؛ بلکه روایتی زنده از تاریخ صنعت آسانسور ایران از زبان فردی است که بیش از پنج دهه در متن این صنعت حضور داشته است. مطالعه این روایت، برای فعالان صنعت آسانسور، سازندگان، مهندسان و علاقهمندان به تاریخ صنعت ایران، ارزشمند و الهامبخش خواهد بود.
بدون دیدگاه